Gamay: de verboden vrucht

Zeg je Gamay, dan zeg je Beaujolais. Het zuidelijkste deel van de Bourgogne is na een bewogen geschiedenis het thuis geworden van de druif. Mede door die bewogen geschiedenis worden de wijnen niet altijd op waarde geschat. Onterecht, want Gamay kan prachtige rode wijnen met doorgaans lage tannines en veel fruit opleveren en het gebied is zeker uniek als het gaat om terroir en wijnmaaktechnieken!

Tijd voor een lesje geschiedenis

Gamay’s turbulente verleden begon op 31 juli 1395 toen de hertog van Bourgondië, Filips de Stoute (stoutmoedig of dapper, hij greep vrouwen niet bij de…), per decreet de druif verbood. De reden naar het volk hiervoor was dat de druif, volgens Filips, erg schadelijk was voor mensen. Je zou er ongelooflijk ziek van worden en het zou mooie plekken compleet vernietigen.

De Bourgogne was in die tijd al een gerenommeerd wijngebied waar prachtige wijnen vandaan kwamen. Ook toen was Pinot Noir een zeer gewaardeerde druif die in het gebied veel gebruikt werd voor het maken van wijn. Helaas zorgde de uitbraak van de pest ervoor dat er minder boeren waren om voor de druiven te zorgen en zochten veel wijnmakers naar een druif die minder aandacht nodig had dan de Pinot Noir. Hierbij kwamen ze uit op Gamay. Ook steeg het gebruik van meststoffen en werd er vaak heet water tijdens de wijnbereiding toegevoegd.

Dit alles zorgde voor een daling van de kwaliteit van de Bourgognewijnen en Filips zocht een manier om de voornaamste inkomstenbron van de regio, wijn dus, te redden. Zijn decreet verbood dan ook niet alleen het gebruik van Gamay, maar ook meststoffen en de toevoeging van heet water.

beaujolais

De Gamay druif

Gamay is een blauwe druif die doorgaans hele frisse, lichte en fruit gedreven wijnen oplevert. De wijnen hebben weinig tannines, hoge zuren en een lichte body. Aroma’s die je tegen kunt komen in een Gamay zijn aardbei, framboos, banaansnoepjes, viooltjes, rozen en aardse aroma’s zoals bosgrond en paddenstoelen. De wijnen zijn redelijk toegankelijk en mogen door de lage tannines en veel fruit aroma’s best gekoeld worden voordat je ze drinkt. Zeker wanneer het buiten warmer is, is dat een heerlijke dorstlesser.

Beaujolais

Ten zuiden van de Côte d’Or ligt het gebied genaamd Beaujolais. Hier had de hertog van Bourgondië niets te vertellen en dus was de druif hier nooit verboden. Hoewel het gebied nu officieel deel uitmaakt van de Bourgogne, zijn er grote verschillen waardoor het vaak apart benoemd wordt. Zo is het gebied qua klimaat een stuk warmer en is de grond in (het noorden van) de Beaujolais erg arm en granietrijk. Op een arme bodem moeten de wijnstokken hard werken wat doorgaans betere wijnen oplevert. In het zuidelijke deel van de Beaujolais liggen deze granietstukken te diep om voor de wijnstokken te bereiken en dit levert dan ook simpelere wijnen op.

gamay

Macération semi-carbonique methode

In de Beaujolais worden de meeste ‘simpelere’ wijnen gemaakt door middel van de ‘macération semi-carbonique’ methode. Dit is een methode die voor een relatief snelle vergisting zorgt. Het is een beetje een lastig verhaal maar het komt op het volgende neer: de druiven in een grote afgesloten tank gegooid waarbij de onderste druiven door de druk van de andere druiven ‘kneuzen’ en hun sap vrijkomt. Dit sap komt in aanraking met de gistcellen die de druiven van nature op hun schil hebben zitten en er ontstaat een vergisting. Hierbij komt koolzuurgas vrij er dat ervoor zorgt dat alle druiven beginnen te vergisten en een heleboel fruitige aroma’s aan het sap meegeven. Dit levert hele lichtvoetige wijnen op met als hoogtepunt de Beaujolais Nouveau.

Beaujolais Nouveau is een wijn uit de streek die door het toevoegen van extra koolzuurgas in de tank nóg sneller vergist en al binnen 3 weken(!) na oogst in de winkels ligt. Klinkt tof en het is ook een leuke manier om de nieuwe oogst van dat jaar te vieren, maar de wijnen zijn vaak van niet al te beste kwaliteit (zeker toen grote producenten kansen zagen in deze marketingtruc) waardoor de regio wederom een slechte naam kreeg. Merde! 

Maar scheer deze extreem jonge wijnen niet allemaal over één kam. De les leert dat Nouveaus van de betere producenten zeker van mooie kwaliteit kunnen zijn en zo ren ook ik iedere derde donderdag van november om te genieten van de éérste van het ‘nieuwe jaar’.

beaujolais cru

NondeCru!

Beaujolais is opgedeeld in drie verschillende appellaties. Een kwaliteitsaanduiding die de herkomst van de wijn garandeert maar daar ook andere regels aan te pas komen zoals het minimum alcoholpercentage, opbrengst per hectare en wijnmaaktechnieken.

Onderaan vind je de gewone Beaujolais (en Beaujolais Nouveau). Deze wijnen zijn het eenvoudigst en hebben voornamelijk zoetere rood fruit aroma’s. De wijngaarden voor deze wijnen bevinden zich vaak op meer vruchtbare bodems en doorgaans is er weinig graniet in de grond te vinden. Hierna volgt de Beaujolais Villages. Dit zijn 38 gemeenten die wijnen produceren van een iets hoger niveau dan de gewone Beaujolais. De wijnen zijn iets voller en complexer en de Franse wijnwetgeving stelt strengere eisen aan deze wijn.

Bovenaan deze rangorde staan de tien Crus van Beaujolais, als het ware gemeenten die eruit springen in hun stijl en kwaliteit. Deze Crus bevinden zich allemaal in het noorden van de streek. Deze wijnen zijn een stuk complexer (maken dan ook vaak geen gebruik van de macération (semi-)carbonique) en, het allerleukste aan dit alles, iedere Cru heeft zijn eigen kenmerken ondanks dat zij allemaal 100% van Gamay zijn gemaakt. Vandaar ook dat je de naam van de specifieke Cru terugvindt op de fles. Een aantal bekende Cru’s van de Beaujolais zijn Saint-Amour, Moulin-à-Vent en Fleurie. Wil je meer lezen over deze Cru’s? Lees dan het uitgebreide artikel van Rik op zijn website

Proost! – Rik

Rik is buiten zijn studie werkzaam in een wijnbar in Leiden en schrijft op @Kelderpraat & Kelderpraat.nl verhalen over wijn en alles dat daarbij komt kijken. Hij organiseert laagdrempelige proeverijen en is bezig met de opleiding SDEN 3.

Ps. Wil je voortaan op de hoogte blijven van alle nieuwe blogs? Meld je hieronder aan!