Chateau Hollandaise: Nederlandse wijnbouw

Terwijl de dagen kouder worden en het overdag niet meer licht lijkt te worden, denk ik terug aan de zomer. De zomer van terrasjes, lekker buiten zijn en mooie glazen wijn.. De restaurants zijn nu gesloten, de donkere dagen zijn aangebroken en Nederland verkeerd in een crisis. Is er nog licht aan de horizon? Gaan er nog betere tijden aanbreken, ja zeker wel. We moeten alleen nog wat geduld hebben.

Dat moeten ook de pioniers in de Nederlandse wijnbouw hebben gedacht. Ons klimaat, de regen, de temperatuur, het aantal zonuren. Nee, Nederland was nooit het gedroomde wijnland met een ideaal wijnklimaat. Toch zit de Nederlandse wijnbouw behoorlijk in de lift en we winnen steeds meer prijzen met onze wijnen. Maar hoe werkt het dan in Nederland met wijn? Hebben wij ook appellations net als in Frankrijk? Welke druiven worden aangeplant? Hoe goed is de kwaliteit van de wijnen? Zoveel vragen..

chateau hollandaise nederlandse wijnbouw

Wijnbouw in Nederland?

Wijnbouw is over het algemeen mogelijk tussen de 30ste en 50ste breedtegraad. Nederland ligt op de 52ste Noorder breedtegraad en is in basis te koud en te vochtig voor wijnbouw. Echter door het veranderende klimaat worden de condities voor wijnbouw hier steeds beter. Inmiddels telt Nederland ongeveer 139 commerciële wijngaarden, die door bijna heel Nederland te vinden zijn. Zuid-Limburg en Gelderland zijn de meest bekende provincies voor wijnbouw, maar ook in Brabant, Zeeland en Zuid-Holland zijn veel wijngaarden te vinden. In Groesbeek, Zuid-Limburg en de Achterhoek zijn zelfs al wijnroutes waar je verschillende wijngaarden kunt bezoeken. Ja, zelfs bij jou in de buurt is er waarschijnlijk een wijngaard met een gedreven wijnmaker.

Samen zijn de Nederlandse wijnmakers goed voor 260 hectare wijngaard areaal. Er worden op jaarbasis al zo’n 1,25 miljoen flessen geproduceerd, dat is maar liefst 10.000 hectoliter wijn. Wow! Maar voordat we te enthousiast worden, laten we dit vergelijken met de wijnproductie in Frankrijk: dat is maar liefst goed voor 45 miljoen hl op jaarbasis(!) Nee, we tellen niet echt mee als wijnland en zullen voorlopig wijn moeten importeren uit de grote producerende wijnlanden om aan de vraag te kunnen voldoen.

Opmerkelijk is dat wanneer je een Franse supermarkt of wijnwinkel in loopt deze voor ongeveer 95% wijn van eigen bodem verkoopt. Wij Nederlanders wijten dit dan snel aan eenkennigheid of chauvinisme. Dat is misschien deels waar, maar wanneer je in eigen land het meest en kwalitatief hoogstaande wijn produceert, waarom zou je het dan helemaal uit Argentinië halen? Echt waar, de van oorsprong wijn-producerende landen zoals Spanje, Frankrijk en Italië hebben die noodzaak helemaal niet om een container met wijn de halve wereld over te laten varen.

chateau hollandaise nederlandse wijnbouw

Welke druivenrassen overleven het Nederlandse klimaat?

Er wordt van oudsher vooral gewerkt met hybride druivenrassen die beter opgewassen zijn tegen schimmels en ziekten, maar daar komt langzaam verandering in. Hybride druivenrassen zijn ontwikkeld om bepaalde weersomstandigheden te kunnen trotseren. Voorbeelden van hybride rassen zijn muller-thurgau, cabernet cortis, johanniter, solaris en regent. Ze kunnen mooie wijnen geven. Toch worden er in Nederland steeds meer edele rassen aangeplant die het heel goed doen. Druiven zoals pinot gris, pinot blanc, pinot noir en riesling. Ja, zelfs merlot, cabernet sauvignon en tempranillo zijn al gespot. Wit, rood, mousserend en dessertwijn, alle wijnstijlen worden in Nederland gemaakt.

Hoe zit het met de regelgeving?

Uiteraard zijn er ook regels met betrekking tot wijnbouw, deze gaan gelijk op met de EU-regels. Er is een lijst met toegestane druiven en ook wij hebben appellaties, deze heten BOB en BGA, resp. Beschermde Oorsprong Benaming en Beschermde Geografische Aanduiding. De BOB gebieden zijn vergelijkbaar met een AOC in Frankrijk en een DOC in Italië. Een wijn met een Beschermde Oorsprong Benaming wordt gemaakt in een strikt afgebakend gebied en kent een aantal toegestane druivenrassen. Maasvallei Limburg is een van de eerste BOB’s en is grensoverschrijdend; een stuk in Nederlands- en een stuk in Belgisch Limburg. In Nederland kennen we de volgende zes BOB’s:

  • Maasvallei Limburg: Wijngoed Thorn, Wijndomein Aldeneyck (BE), Maasvalleu Wijndomei Palmenhof (BE).
  • Mergelland: Hoeve Nekum, Apostelhoeve, Domein Steenberg, De Planck, Domein de Wijngaardsberg, Landgoed Overst, Domein Chateau Gilbert
  • Oolde: Wijngoed Gelders Laren
  • Vijlen: Wijndomein St. Martinus en Wijndomein Holset
  • Ambt Delden: Hof van Twente
  • Achterhoek-Winterswijk: de nieuwste BOB, Wijngaard Hesselink en Wijngaard de Reeborghesch

Niet elke wijngaard mag zomaar gebruik maken van de BOB. De wijn moet 100% uit het afgebakende gebied komen én voldoen aan eisen uit het productdossier. De EU biedt door middel van deze geografische afbakening en regelgeving bescherming voor de producten uit deze streek. Je mag een wijn uit Zuid-Holland dus niet op de markt brengen met Maasvallei Limburg op de fles. In wijnen met een BOB is er meestal een duidelijk verband tussen het gebied en de smaak.

Tot slot is er strenge regelgeving als het gaat om het gebruik van sulfiet en bestrijdingsmiddelen. In Nederland mag de wijnboer bijv. geen enkele gram kopersulfaat gebruiken. Er wordt vaak op biologische basis gewerkt en er wordt gebruik gemaakt van concurrerende rassen voor een diverse aanplant. Hierdoor zijn de druiven minder bevattelijk zijn voor ziektes, ongedierte, etc.

chateau hollandaise

Alleen kijken of ook kopen?

We hebben in Nederland prachtige wijnen van uitstekende kwaliteit, van bekende én minder bekende wijnhuizen. Koop gerust een paar flesjes, je zult niet teleurgesteld worden. De wijngaarden zijn over het algemeen redelijk klein, daardoor zijn de opbrengsten niet enorm. Arbeid, opbrengst, hoeveelheid, afzet; alles bij elkaar opgeteld doet dit natuurlijk wat met de prijs van een fles Nederlandse wijn. Gemiddeld genomen kost die al gauw EUR 15,- (er zijn flessen van EUR 9 à 10,-, maar ook van EUR 23,- verkrijgbaar).

Ik vraag mij af of iedereen bereid is wat meer neer te tellen voor een flesje of dat het eigenlijk voor een keertje is. Nog niet iedere wijnhandelaar is ervan overtuigd. Ik bracht onlangs een bezoek aan Friesland, een vrij noordelijke regio voor wijnbouw, maar waar ook wijn wordt gemaakt. Het is mij toen helaas niet gelukt om een fles te bemachtigen. Ik kon de wijngaard, door de beperkte openingstijden, op dat moment niet bezoeken. En de wijnwinkels die ik bezocht verkochten de wijn niet (meer). Belangrijkste argument: te duur. Begrijpelijk, maar zijn we dan niet trots op producten van eigen bodem, eigen provincie zelfs?

Toch worden Nederlandse wijngaarden en wijn steeds populairder. Ook steeds meer restaurants zetten Nederlandse wijn op de kaart. Vraag er gewoon naar bij de wijnhandel en in restaurants. Hoe groter de vraag… we kunnen het proberen toch?

Lotte van der Wielen

Lotte van der Wielen

Lotte is gastblogger voor Hart voor Wijn. "Na een paar bezoekjes aan champagne- en wijnhuizen ontdekte ik dat de wijnwereld erg groot is waar heel veel over te lezen en te leren is. Ik was meteen verknocht en wilde er alles over weten. Inmiddels ben ik vinoloog in opleiding."

Ps. Wil je voortaan op de hoogte blijven van alle nieuwe blogs? Meld je hieronder aan!