Wijn maken in terra cotta amforen

Wie af en toe wel eens een wijnhuis bezoekt heeft misschien ook wel eens traditionele aardewerk vaten en kruiken gespot. Ik weet nog goed dat ik voor het eerst tegenkwam bij Podera Panta Rei in Toscane en dacht wat is dit voor een inheems experiment? Blijkt echter dat wijn maken in terra cotta amforen al een eeuwenoude traditie is die nu herontdekt wordt.

Herontdekking van een oude traditie

Wijn maken in terra cotta amforen en kruiken is een traditie die al eeuwenoud is. Er zijn wel archeologische vondsten tot zo’n 8000 jaar terug. Waarschijnlijk vindt het zijn oorsprong ook in het gebied waar wijnbouw vroeger is begonnen. Nee, dat is niet Frankrijk, maar in Iran. Ten zuiden van de Kaukasus is een plek waar de oudste bewijzen voor het maken van wijn vandaan komt, met gebruik van terra cotta potten. De wijn werd toen genoveerd met ingedroogde vruchten van terpentijnbomen. Bij een oude wijnmakerij in Armenië werden in de grotten ook oude wijnafmoren gevonden. Nadat de wijnbouw vervolgens op gang kwam in Egypte zijn het uiteindelijk de Romeinen geweest die hun kennis van het wijn maken hebben overgebracht naar de rest van Europa.

wijn terra cotta amforen

Ambachtelijk aardewerk

Ondanks die eeuwenoude traditie is het dus niet iets wat je altijd en overal tegen komt bij iedere wijnboer. De terra cotta amforen zijn door de jaren heen steeds meer vervangen voor houten vaten, beton en RVS. Toch is het weer aan een opmars bezig, zeker nu de vraag naar biologisch een biodynamische wijnen toeneemt. Terra cotta amforen worden gemaakt van speciale klei die vaak lokaal gewonnen wordt. In Italië zijn gebieden met klei die een hoog ijzer gehalte bevatten en een laag aluminium gehalte, wat goed is voor de terra cotta aardewerken. De aardewerk vaten worden met de handgemaakt en is een traditioneel ambachtelijk beroep. Ze komen voor in verschillende maten en worden afhankelijk wat de wijnmaker wil onbehandeld gelaten of afgewerkt met bijvoorbeeld bijenwas.

wijn terra cotta amforen

Wijn maken in terra cotta amforen

Natuurlijk is er net als bij het rijpen van wijn op een houten vat, van alles aan keuzes en mogelijkheden bij het maken van wijn in terra cotta amforen. Een manier die je bijvoorbeeld veel in Georgië ziet is dat de amforen worden ingegraven. De fermentatie van de wijn wordt gestart met hele trossen, inclusief steeltjes. Ook de rijping vindt plaats in deze zelfde terra cotta vaten. Het is de Kakhetiaanse methode waarbij de wijnen vaak al na 1 jaar op dronk zijn maar soms wel 20 jaar in het ‘vat’ blijven voordat ze gebotteld worden. Tegenwoordig zijn er enorme variaties mogelijk: boven of ondergrondse amforen, de amforen gebruiken voor fermentatie of alleen voor de rijping etc. Ook het eventueel schoonmaken met kalk, as of kruiden en het gebruik van borstels gemaakt van de schors van bomen, is iets wat wordt toegepast. Keuze genoeg die natuurlijk allemaal samenvallen met de voorkeuren en stijlen die een wijnmaker wilt toepassen.

Hout of terra cotta?

De kosten voor een houten vat of een terra cotta amforen liggen niet ver uit elkaar. Het is natuurlijk een compleet andere smaak en stijl maker van de wijn. Beide laten zuurstof door waardoor de wijn langzaam oxideert. De levensduur van een amfora is veel langer dan een houten vat. Wel is het zo dat een terra cotta amfora steeds minder zuurstof doorlatend zal worden, door de invloed van het wijnsteenzuur. Het zuurgehalte van de wijn daalt sneller in een amfora dan in een houten vat. Tegelijk is de kleurintensiteit en tannine vaak hoger bij een wijn gerijpt op amfora. Dit hangt vaak samen met de vaak langere inwekingstijden van de most.

Kirsten van Harten

Kirsten van Harten

Ik deel graag mijn enthousiasme en kennis over wijn zodat anderen er wat van kunnen leren. Wie wat van wijn wil weten moet vooral veel proeven. Drinken mag ook. Zolang je er maar van geniet!

Ps. Wil je voortaan op de hoogte blijven van alle nieuwe blogs? Meld je hieronder aan!