Wijngebieden getroffen door extreem weer: voorjaarsvorst

Je hebt het wellicht de afgelopen weken in het nieuws gevolgd: er is nogal wat aan de hand in de Europese wijngaarden. Veel wijngebieden zijn getroffen door extreem weer: voorjaarsvorst. Er wordt her en der al geroepen dat er dit jaar veel minder wijn geproduceerd kan worden. Nu de ergste weken achter de rug zijn kan de balans worden opgemaakt voor een overzicht van schade in de getroffen wijngebieden. Natuurlijk leg ik je ook even uit wat voorjaarsvorst betekent en waarom het zo veel kwaad kan.

Voorjaarsvorst in de wijngaard

Om te snappen wat hier precies fout is gegaan, helpt het als je de cyclus van de druivenstok kent. De ontwikkeling van de druivenstok loopt in Europa van februari tot en met oktober. Als de winter op z’n retour is begint het werken in de wijngaard weer. Een wijnboer houdt zich dan bezig met het snoeien en voorbewerken van de grond. Denk aan het ploegen van onkruid en gras zodat dit later als voedingstof (humus) kan dienen voor de grond. Begin april komt de plant weer tot leven en begint met groeien. Het eerste teken van leven is het ‘huilen’ van de druivenstok. Op de plek waar de plant gesnoeid is, komen de levenssappen naar buiten en er ontstaan dan knoppen die uitlopen. En hier schuilt dan ook gelijk het grote vorstrisico. Als er namelijk opeens nog forse voorjaarsvorst optreedt, vriezen die knoppen kapot. Die knoppen zijn verantwoordelijk voor de bloei, dat begint met blaadjes en later bloemetjes die vervolgens weer druiven gaan genereren. Zonder knoppen geen druiven dus en daarmee ook geen wijn.

wijngebieden voorjaarsvorst schade

Dit jaar heel Frankrijk én Italië getroffen

Nu is vorstschade niet iets nieuws en zeker in noordelijk gelegen gebieden in Frankrijk waar het allemaal nog wat koeler is gebeurt dit vaak. In de Chablis, Bourgogne bijvoorbeeld is het bijna een jaarlijks terugkerend fenomeen en is men er al vaak op voorbereid. Maar dit jaar was het nog veel erger. De afgelopen weken zijn diverse wijngebieden in Frankrijk zwaar getroffen door vorstschade, waardoor de Franse oogst van 2021 hoe dan ook een zeer kleine zal gaan worden. Ook in Italië heeft de vorst en later in sommige streken ook de hagel toegeslagen. Gelukkig is de schade daar op dit moment aanmerkelijk kleiner dan in Frankrijk, maar in sommige gebieden als Veneto en Toscane zeker niet te verwaarlozen. Hieronder volgt een overzicht voor de meest ernstige getroffen gebieden, met dank aan Delta Wines.

wijngebieden voorjaarsvorst schade

Frankrijk: vorstschade in bijna alle gebieden

Bijna alle gebieden in Frankrijk zijn getroffen door vorstschade. De maand maart was relatief warm en hierdoor waren veel wijnstokken al uitgelopen. Begin april (vooral tussen 5 en 7 april) volgde echter een periode met nachtvorst, waardoor deze uitlopers zijn afgestorven. De vraag is hoeveel er precies is afgestorven en of er nog tweede uitlopers komen. 80% afgestorven 1e uitlopers betekent niet persé 20% potentieel volume, maar dit zou bijvoorbeeld nog 30 of 40% kunnen zijn. Er moeten dan geen andere bedreigingen meer komen, zoals (valse) meeldauw, hagel of grijze rot vlak voor oogst. De uiteindelijke vorstschade zal pas rond half mei kunnen worden vastgesteld.

De Champagnestreek is sterk getroffen. Vooral in het noorden waar de vroeg uitlopende chardonnay overheerst. Ook in de Loire van oost tot west is zowel de Sauvignon Blanc als Chenin Blanc aangetast en zijn er schattingen van 30 tot wel 100% schade. In de Bordeaux zijn ook de witte rassen zwaarder getroffen dan de blauwe. Dit komt omdat de laat rijpende druif als Cabernet Sauvignon nog geen uitlopers hadden. In Bordeaux is de schade het sterkst op de laag liggende wijngaarden en op de plateaus. Bijzonder genoeg is ook het zuiden van Frankrijk dit keer geraakt. Zo is het in de Cahors waar de Malbec zegeviert zeker 50% verlies geconstateerd en in de Languedoc zijn ook de witte druiven veel verloren gegaan. Ook zijn er in de Languedoc verhalen van wijnboeren die alleen Syrah zijn verloren.  In de Provence is de schade enigszins beperkt dus voor rosé hoeven we ons minder druk te maken. In de Bourgogne is voorjaarsvorst al een bekend probleem, maar naast die vorst speelden nu ook regen- en sneeuwbuien een grote rol. De uitlopers zijn dan nog nat en als er dan vorst overeenkomt verbranden die uitlopers. Chablis is zeker het hardst getroffen maar in de hele Bourgogne is circa 50% van de Chardonnay oogst verloren gegaan.

Duitsland en Italië: schade lijkt mee te vallen, wel enkele uitzonderingen

Doordat in veel Duitse gebieden de stokken nog niet uitgelopen waren, valt de vorstschade mee. Alleen delen van Baden (vooral de Kaiserstuhl) zijn fors getroffen. In Italië is ook vorstschade te melden. De schade is zeer beperkt in een kwetsbaar gebied als Trentino-Alto Adige, omdat de vorst zo vroeg kwam dat de stokken daar nog niet waren uitgelopen. De schade is daarom vooral ontstaan in warmere gebieden waar wel uitlopers waren en er vervolgens vorst was. Zo is er in Veneto veel schade aan de Glera (prosecco druif) voor circa 10% van de druiven. In Toscane is vooral in het noorden veel schade maar in Chianti valt het (gelukkig) mee. In Piëmonte is ook circa 10% aangetast, maar Barolo lovers kunnen opgelucht ademhalen, die schade lijkt redelijk beperkt. Moet het alleen niet gaan hagelen in september.

wijngebieden voorjaarsvorst schade

Wat kunnen ze doen tegen voorjaarsvorst?

Klimaatverandering is absoluut een feit en we zullen ook de komende jaren merken dat er steeds meer extremiteiten plaatsvinden. Daar is soms tegen op te vechten door een aantal handige trucs toe te passen maar bij extreem weer als dit is er niet tegenop te boksen blijkt maar weer. Wat je bijvoorbeeld veel ziet is gelpotten met vuur die worden aangestoken om een warmtedeken boven de wijngaard te creëren. Het is dan niet zo zeer de directe invloed van het vuur maar de warme lucht die boven de wijngaard gaat hangen die bescherming moet bieden. Daarom worden er ook windturbines ingezet om lichtcirculatie te creëren en op die manier de kou weg te jagen. Het levert soms prachtige beelden op maar helaas waarschijnlijk wel een zéér beperkte oogst met daardoor ook hogere prijzen.

 

Er is nog een kleine maar… doordat de voorjaarsvorst relatief vroeg kwam bestaat de kans dat de wijnstokken her en der nog een keer gaan uitlopen en nieuwe knoppen zal geven. Dit beperkt de schade dan enigszins. Maar dat het een bijzonder jaar zal zijn dat de boeken in zal gaan als zuinig en duur staat vast.

Kirsten van Harten

Kirsten van Harten

Ik deel graag mijn enthousiasme en kennis over wijn zodat anderen er wat van kunnen leren. Wie wat van wijn wil weten moet vooral veel proeven. Drinken mag ook. Zolang je er maar van geniet!

Ps. Wil je voortaan op de hoogte blijven van alle nieuwe blogs? Meld je hieronder aan!