Verschillen per wijngebied Italië: de unieke 5 klimaatzones en unieke terroirs

Inhoud van dit artikel:

Het wijngebied Italië of beter gezegd wijnland, is een wijnwereld op zich. In werkelijk ieder gebied vindt wijnbouw plaats en het is bijzonder door de enorme diversiteit. Zo zijn er 5 verschillende klimaatzones en unieke terroirs. In deze blog lees je daar alles over.

Geschiedenis van Italië wijn land

De geschiedenis voor Italië wijn land gaat duizenden jaren terug. De oude Grieken gaven de eerste aanzet tot wijnbouw in wat we nu Zuid-Italië en Sicilië noemen. De Etrusken hebben het uitgebreid tot het huidige Toscane. De Romeinen hebben ook een cruciale rol gespeeld in de ontwikkeling van wijn als cultuurproduct. Italië als wijnland was echter altijd erg versnipperd en pas na de toetreding tot de EU ontstond een ware wijnrevolutie waardoor er volop werd geëxperimenteerd met andere druivenrassen en technische snufjes. Sinds 2005 is de rust weer terug en is de aandacht terug naar authentieke druivenrassen en het terroir. Italianen noemen het zelf de tipicità voor Italiaanse wijn soorten. Internationale druivenrassen als cabernet sauvignon, merlot en syrah zijn geïntegreerd, maar nog altijd van ondergeschikt belang in Italië.

Super Tuscans en wetgeving

De wijnwet in Italië is vrij simpel: je hebt er DOC’s en DOCG’s. Er zijn maar liefst 334 DOC’s, 74 DOC’s en 118 IGP’s in Italië. Een DOCG is de hoogste classificatie met hogere eisen aan herkomst, opbrengsten, kwaliteit van de druiven etc. Dat de wetgeving in Italië echter niet altijd gelijk staat aan het kwaliteitsniveau laat het verhaal van Antinori zien, die met zijn Tignanello jarenlang een tafelwijn uitbracht. Doordat hij een wijn produceerde met cabernet sauvignon en de wijn opvoedde in Franse barriques, werd de wijn uitgebracht onder de laagste classificatie: tafelwijn. Veel beroemde wijn producenten namen bewust afstand van de categorieën DOC en DOCG omdat ze vonden dat de wijn wet ervaren werd als een bureaucratisch keurslijf. Later werd de wet gewijzigd en werd de IGP categorie opgezet, waarbij wijnen wel vallen onder een specifieke herkomstaanduiding, maar de regels voor het gebruik van druiven en vinificatie soepeler zijn. De Super Tuscan Tignanello, maar ook andere grootnamen als Solaia, Ornellaia en Masseto zijn een mooi voorbeeld van fantastische kwaliteitswijnen die niet onder het hoogste niveau worden geclassificeerd.

Tignanello

Wijnbouw en bodemsoorten in de wijngaarden Italië

De eerste initiatieven om de kwaliteit van de wijnen in Italië drastisch te verbeteren, kwamen van bekende namen als Piero Antinori en Angelo Gaja en de oenoloog Giacomo Tachis die als de vader van de moderne Italiaanse wijn wordt beschouwd. Er is een grote verandering op het gebied van bijvoorbeeld een hogere plantdichtheid van de wijngaarden in Italië en er is meer aandacht voor het terroir en de bodem. Twee bodemtypen in Italië zijn dominant als we kijken naar de gebieden voor kwaliteit: vulkanische en kalkhoudende bodems. Vulkanisch gesteente is vooral te vinden in Sicilië, Campanië en Soave waar de wijnen vaak een minerale toets hebben. Kalk- en mergelrijke bodems zijn onder andere te vinden in Toscane en Piëmonte. Italië is daarnaast lange tijd onderhevig geweest aan geologische bewegingen waardoor het land rijk is aan vulkanen die lange tijd een slinger van vuur vormen tussen Zuid-Toscane en Colli Albani, die een dikke laag tufsteen hebben achtergalaten. Belangrijker nog is de splitsing tussen het westen en het oosten van de laars: de op elkaar aansluitende Alpen en de Apennijnen snijden Italië van noord naar zuid middendoor.

De 5 klimaatzones van wijngebied Italië

Wijngebied Italië wordt gekenmerkt door vele bergruggen en de grote kustlijn. Het is niet per definitie zo dat hoe zuidelijker je in Italië komt, hoe warmer het wordt. Vooral de Apennijnen spelen hier een belangrijke rol. Het oostelijke deel is namelijk beschut van de grillige wind uit het westen waardoor het er milder is. Een oenoloog genaamd Renato Ratti heeft wijngebied Italië onderverdeeld in 5 klimaatzones.
wijngebied Italie

Koel & zuur

Het noorden (vini pedemontani) met wijngebieden als Alto Adige, Piëmonte en Veneto kent vooral een landklimaat met zure bodems en geeft druiven met lagere suikergehaltes (en daardoor minder alcohol) en een hoge zuurgraad. Het centrale deel (vini centrali) betreft vooral Emilia Romagna met vruchtbare grond en minder zure bodems en daardoor licht gestructureerde wijnen. Niet erg bijzonder. Het westen (vini tirrenici) met de beroemde gebieden van Toscane en Umbrië maar ook Campanië, daar liggen de wijngaarden in een glooiend heuvellandschap. Warmte en zon zorgen voor voldoende suikers (en dus alcohol) terwijl de verkoeling van zee voor genoeg zuren en daarmee ook spanning in de wijnen zorgt. Veel rijpingspotentieel. 

Warm, warmer, warmst

Het oosten (vini adriatici) is vooral droog en warm met een grote invloed van de Adriatische zee. De wijngaarden zijn beschermd tegen de westenwinden en er schijnt veel zon met hoge temperaturen. De wijnen zijn vaak minder fris maar steviger in alcohol waardoor moderne vinificatie belangrijk is. Het gaat hier om de wijngebieden Marche, Abruzzo, Molise en Puglia. De eilanden (vini mediterranei) gaan daar nog eens overheen. Dankzij overvloedige warmte en zon zijn de druiven van Sardinië en Sicilië rijk aan suikers en daardoor bevatten de wijnen vaak een hoog alcoholgehalte. De wijnen hebben veel kleur en een stevige structuur.

wijngaarden Italié
Je kunt je voorstellen dat op basis van deze klimaatzones en andere lokale terroir factoren gekeken wordt welke druivenrassen op zijn plek zijn. In een volgende blog zal ik wat uitgebreider in gaan op verschillende Italiaanse druivenrassen én bijzondere wijnsoorten in Italië.
Kirsten van Harten

Kirsten van Harten

Ik deel graag mijn enthousiasme en kennis over wijn zodat anderen er wat van kunnen leren. Wie wat van wijn wil weten moet vooral veel proeven. Drinken mag ook. Zolang je er maar van geniet!

Ps. Wil je voortaan op de hoogte blijven van alle nieuwe blogs? Meld je hieronder aan!

niets meer missen?

Meld je aan voor de nieuwsbrief

WIL JE VERDER LEZEN?

Bekijk de andere blogs