corona wijngaard

Corona crisis: komt er dit jaar nog wel wijn oogst?

Corona slaat genadeloos toe. Op de eerste plaats is de impact natuurlijk immens op onze gezondheid. Het vergt enorm veel van de zorgmedewerkers. Ook de Nederlandse economie krijgt er nu al een klap van. We moeten nog maar zien hoe we hier uit komen en hopen dat veel ondernemers het redden. Op de eerste plaats natuurlijk alle horeca die nu noodgedwongen dicht zijn. Maar denk ook aan de bloemen- en planten sector, evenementenindustrie etc. Maar corona slaat ook toe in de wijngaarden. Het is nog maar de vraag of we dit jaar overal goede druiven kunnen oogsten. Lees verder waar de corona crisis inslag kan maken op de wijn oogst.

Lock down

In Frankrijk, Italië en Spanje, de top 3 wijnleveranciers, is de lock down (op dit moment) veel heftiger dan hier. Mensen mogen slechts naar buiten voor een boodschap en er is een avondklok. Behalve als je écht noodzakelijk werk verricht. In Nederland kennen we dat als de vitale beroepen maar in het zuiden is de impact nu al niet te overzien. Er ontstaat meer paniek onder de wijnboeren. Bij kleinere wijnhuizen leven de boeren zelf naast hun wijngaarden, en kunnen ze dus nog wel noodzakelijk werk verrichten. Echter iedereen is ook afhankelijk van hun medewerkers. Als die niet meer naar hun werk durven of mogen, gaat corona hoe dan ook impact hebben op vintage 2020. En misschien zelfs wel eerdere jaren ook.

Eerst zaaien, dan pas oogsten

Veel mensen denken dat de oogst het belangrijkste moment is. Tuurlijk is het een cruciaal moment. Druiven moeten met flinke snelheid naar de persen om de balans tussen zuren en suikers goed te houden. Timing is enorm belangrijk en secuur werken ook. Echter het reilen en zeilen van een wijnbouwbedrijf gaat het hele jaar door. De behandeling van de wijngaard in de periode voor de oogst is echter van cruciaal belang voor de kwaliteit van de wijn. Het is heel belangrijk dat wijnboeren gewoon de wijngaard in kunnen om de aandacht te geven aan de wijnstokken die nodig is voor een goede groei en bloei van de druivenplant.

Groei en bloei druivenstok

De groei en bloei van de druivenstok hebben dus invloed op de uiteindelijke kwaliteit van de druiven. De plant doorloopt ieder jaar verschillende fases. Na de oogst, meestal in september/oktober, gaat de plant eerst rusten. Sapstromen gaan richting de wortels. Het blad valt en de plant lijkt zelfs dood te gaan. Maar als aan het begin van het jaar de grondtemperatuur weer oploopt richting 10 a 12 graden, komt de plant weer tot leven. Als de plant groeit, komen er sapstromen naar boven vanuit de wortels richting de bladeren en vruchten. Hij loopt uit en krijgt bloemetjes. Die bloemetjes raken bevrucht waardoor er groene harde druifjes ontstaan. Die ontwikkelen zich tot druiven waarvan uiteindelijk wijn gemaakt kan worden.

De basis moet nú gelegd worden

Juist in de wintermaanden februari en maart legt de wijnboer de basis voor de wijn van het nieuwe jaar. Er moet gesnoeid worden en de grond wordt bewerkt. De druivenstok is een klimplant. Dat betekent dat hij van nature hard groeit: er komen veel twijgen en bladen. Om het klimmen van die plant een beetje te geleiden worden de takken opgebonden. Hiermee voorkom je wildgroei waardoor er bijvoorbeeld rotting kan ontstaan.

Het is dus heel belangrijk dat de druivenstok twee keer per jaar gesnoeid kan worden, direct na de oogst en nét voor het op gang komen van die sapstromen. En laat dat nou nu nét de tijd van het jaar zijn. Overtollige bladeren en takken moeten weg zodat de druiven ook genoeg zonlicht krijgen. Deze snoei is ook het belangrijkste van de twee en gebeurt daarom vaak met de hand. Het zorgt voor een kleinere oogst maar een veel betere kwaliteit. Daarnaast wordt dus de grond bewerkt. Onkruid en gras wordt geploegd zodat ze later als humus dienen en de grond luchtig houden. Soms worden er bepaalde stoffen aan de boden toegevoegd om de mineraal huishouding in balans te houden.

In april komt de plant tot leven en gaat dus groeien. Het eerste teken van leven is het ‘huilen’ van de druivenstok. Op de plekken waar gesnoeid is, komen de sappen naar buiten. Er ontstaan knoppen die uitlopen. Een periode vol risico’s, want bij vorst kunnen de knoppen kapot vriezen. Maar als er teveel knoppen ontstaan moeten die ook weer worden weggesnoeid, zodat de plant al zijn energie kan gebruiken voor de gewenste uitlopers. Bij wijnbouw is het dus absoluut niet zo ‘hoe meer oogst hoe beter’. Gecontroleerde hoeveelheid is gewenst om complexiteit en kwaliteit te waarborgen.

Coulure en Millerandage

In mei en juni komt er bloei en gaan de druiven groeien. Dit hangt natuurlijk af van de temperatuur in het voorjaar en het druivenras (vroeg of laat bloeiend). In die periode zijn er 2 risico’s. Coulure ontstaat bij koud en nat weer en zorgt er voor dat de bloemetjes gesloten blijven en daardoor niet worden bevrucht. Er ontstaan onregelmatige druiventrossen en die zijn gevoeliger voor ziektes. Millerandage lijkt daar een beetje op, maar gaat nog een stap verder. De bevruchting heeft dan wel plaats gevonden, maar door een slechte kwaliteit van het stuifmeel niet optimaal. De druiven ontwikkelen zich niet goed en blijven onrijp. De periode van de bloei tot oogst duur gemiddeld 100 dagen, al verschilt dit per druivenras en het terroir. De druivenstok groeit in haar laatste periode het hardst. In juli en augustus worden er daarom vaak nog blad gesnoeid zodat die niet teveel van de energie en voeding naar zich toe trekken. Maar tegen de tijd dat dat blad gesnoeid moet worden, is de ellende hopelijk al een stuk minder.

bottelen

2019 komt ook in gevaar

Maart is vaak ook de periode dat de wijnen van vorig jaar, die jong gedronken moeten worden, worden gebotteld. Wijnen die dus niet lange tijd op hout rijpen. Ook dit brengt momenteel problemen met zich mee. Kleine wijnhuizen huren vaak een bottelmachine, maar veel van die verhuurbedrijven zijn nu gesloten. En ook hiervoor is personeel nodig. De vraag is dus of we straks wel van een mooie rosé uit 2019 kunnen genieten, zodra de strandtenten en horeca hier weer open mogen.. Dus of er door de corona crisis dit jaar nog wijn oogst is? Hopelijk wel. Dat het een jaar die we nooit te vergeten? Zeker weten. 

Hopelijk kunnen we de onzekerheid snel achter ons laten en komen er steeds meer positieve berichten omtrent corona. Voor nu, stay safe & healthy en ik hoop je in de toekomst snel te zien bij een wijnproeverij!

Liefs, Kirsten

 

Ps. Wil je voortaan op de hoogte blijven van alle nieuwe blogs? Meld je hieronder aan!

spaanse wijn

Spanje. Veel wijn, veel streken, veel variatie.

Afgelopen weekend organiseerde ik de Spaanse Wijnproeverij. Spanje biedt een walhalla van wijnen, die je als wijnliefhebber ontdekt moet hebben. En dan heb ik het niet alleen over Rioja! Door extreme seizoensinvloeden komen er geconcentreerde, spannende wijnen vandaan. In deze blog neem ik je mee naar wijnland Spanje: veel wijn, streken en variatie. 

Een stukje geschiedenis..

De Spaanse wijngeschiedenis is al ruim 3.000 jaar oud. Handelaren uit Afrika zorgden voor de aanplant van de eerste wijnranken rondom de stad Jerez de la Frontera. Nu bekend als het sherrygebied. De Romeinen trokken later het binnenland in via de rivieren en brachten de wijnstok naar een aantal gebieden. Lange tijd werd wijnbouw daarna verboden door de Islamitische Moren, maar toen die in 1942 verdwenen werd de wijnbouw nieuw leven ingeblazen.

Door de jaren heen werd het hele land aangeplant met druivenstokken. Op het gebied rondom Malaga en sherry na, werd de meeste wijn altijd gemaakt voor de Spanjaarden zelf. Maar toen de Franse wijnboeren geteisterd werden door de druifluis kwamen zijn naar Rioja en Navarra. Dankzij de kennis van die Fransen werden er steeds betere wijnen gemaakt en ontstond er export. Tot er ook druifluis in Spanje ontstond en alle wijngaarden gerooid werden. Na de aanplant van resistente wijnstokken en de Spaanse burgeroorlog veranderde het echter pas echt aan het eind van de 20e eeuw. Toen ontstond er handel en werd de wijnbouw gemoderniseerd. De kwaliteit is inmiddels met sprongen vooruit gegaan en wordt steeds populairder.

Spaanse wijn
Copyright WineFolly

Spaans Terroir

Spanje heeft het grootste oppervlakte wijnbouwgrond ter wereld maar neemt in Europa de derde plaats in qua opbrengst (na Frankrijk en Italië). Het gemiddelde rendement is slechts 37 hl per hectera. Dit komt vooral door de grote droogte en vaak nog het achterblijven van moderne vinificatietechnieken. Waar je als Ibiza of Costa toerist het land misschien vooral kent van de playa’s, kenmerkt het landschap zich verder met brede dalen, rotsachtige gebieden, stenige vlaktes en groene landschappen. Spanje heeft na Zwitserland de meeste bergen van Europa.

Door de omvang van het land zijn er ook een aantal diverse klimaatzones terug te vinden. En dat dat veel invloed heeft op de smaak van wijn wist je al als je deze blog las.  ik zei het eerder al Spanje heeft veel wijn, veel streken en veel variatie. In het noordwesten is veel invloed van de Atlantische Oceaan. Het is er guur, koud en er valt veel regen. Rias Baixas en País Vasco zijn het koelst en gespecialiseerd in levendige witte en soepele rode wijnen. Meer naar het zuiden in de Duero vallei komen stevige wijnen vandaan. En natuurlijk het bekendere Rueda gebied voor witte verdejo wijnen.

De oostzijde van het land heeft een mediterraan klimaat met hoge zomertemperaturen. Het valt uiteen in twee grote gebieden. De Ebrovallei is beroemd om zijn robuuste, fruitige rode wijn en rosé. In de kustheuvels worden cava en elegante rode wijnen geproduceerd. Ook ligt het unieke gebied Priorat (onder Barcelona) hier wat bekend is door de bordeaux stijlen. Betaalbaardere varianten vind je ook in het net iets zuidelijker gelegen Montsant of Terra Alta.

In het midden en westen van Spanje liggen grote hoogvlaktes. Die hebben een landklimaat met steenkoude winters en bloedhete zomers mét wel weer koele nachten. De betaalbare wijnen komen vooral uit centraal Spanje, vooral Castilla – La Mancha en delen van Valencia. Vaak wel nog uitstekende kwaliteit. In de meest zuidelijke gebieden wordt de zomerse hitte soms wat getemperd door koele zeelucht. De wijngaarden worden gedomineerd door palomino fino en pedro ximénez, die worden verwerkt in diverse soorten sherry.

Rijpingsklasse

In Spanje is in wetgeving vastgelegd hoe lang een wijn moet rijpen om een bepaalde benaming te verkrijgen. Aan de hand van de rijpingsduur kan je echter ook een stijl vinden die je lekker vindt. Hoe langer een wijn rijpt, hoe meer gerijpte aroma’s zich ontwikkelen en dat maakt de wijn rijker. De volgende opsomming is standaard, aar in sommige streken gelden langere minimale rijpingsperiodes. Joven: wijn rijpt niet of kort op hout. Crianza: 24 maanden gerijpt waarvan minimaal 6 maanden op hout. In rioja en Ribera del Duero minimaal 1 jaar op hout. Reserva: 36 maanden gerijpt waarvan minimaal 12 maanden op vat. Gran Reserva: 60 maanden gerijpt met minimaal 18 maanden op hout. In Rioja en Ribera del Duero zelfs 2 jaar op hout.

Rode rakkers!

In Spanje kunnen we natuurlijk niet om de blauwe topdruif Tempranillo heen. Ze noemen hem lokaal ook aragonés, cencibel en diverse ‘tinto’ namen. Voor het gemak ;-). Bekend om zijn geur en smaak van rood en zwart fruit met vriendelijke tannines. Dé druif uit Rioja en Ribera del Duero. Garnacha: in Frankrijk ken je hem als Grenache. Worden rosé wijnen van gemaakt en fruitige rode wijnen met kersensmaak. Monastrell: is de leverancier van kruidige, stevige wijnen met rijp zwart fruit. In Frankrijk noemen ze de druif mourvèdre. Bobal: is een druif met veel zuur en tannines en ook geschikt voor rosé of stevige rode wijnen. Mencia: vaak fruitige, kruidige rode wijnen die potentie hebben om te ouderen.

Maar ook veel wit te proeven

Verdejo: vooral uit Rueda gebied. Geeft dankzij de zandgrond wijnen met levendige, citrusachtige aroma’s en een mineralige, ziltige smaak. Albariño: levert fruitige, aromatische wijnen op. Komen vaak uit koelere klimaten van Rias Baixas. Vaak wat herkenbaars grapefruit of perzik. Macabeo: staat ook wel bekend als viura. Fruitige frisse wijnen met zachte zuren. Moscatel: wordt vaak toegevoegd aan een andere druif om er een frissere, aromatischere wijn van te maken. Kan ook in zoete variant komen met veel gerijpt fuit.

spaanse wijn

Het antwoord op Champagne

Het Spaanse antwoord op champagne wordt gemaakt volgens dezelfde méthode traditionelle. Dat betekent kort gezegd dat er een basis wijn wordt gemaakt die vervolgens een tweede rijping op fles krijgt waardoor er koolzuur in de fles ontstaat en gistaroma’s als brioche of toast ontstaan. Hoe dat verder precies zit kun je teruglezen in deze blog ‘hoe word champagne gemaakt’. Cava wordt gemaakt van de inheemse druiven macabeo, xarello en paralleda. De mousserende wijn is een stuk beter betaalbaar dan champagne. Technisch gezien zijn de kwaliteitsniveaus soms vergelijkbaar maar ik vind persoonlijk cava minder complex en vaak wat fruitiger.

Make Sherry great again

Sherry. Je kent het wellicht van je oma en wilt er verder niet te veel van weten. Zonde. Sherry omvat enorm veel diverse stijlen die rijpen in deels gevulde vaten, waar zich schimmel (flor) in ontwikkeld. De flor eet de glycerol in de wijn op. Het resultaat is een soepelere, delicate en ziltige wijn. In tegenstelling tot wat je misschien denkt, is de meeste sherry niet zoet maar nootachtig. Het is een versterkte wijn die voornamelijk wordt gemaakt van witte palomino fino druiven. Die groeien in een kalk witte albariza grond rond Jerez. Manzanilla en Fino sherry’s zijn een goede kennismaking om eens te proberen of natuurlijk de zoetere cream sherry’s of een Pedro Ximénez. Er komt hoe dan ook een aparte blog over sherry want hier moet je echt meer over weten.

Hopelijk heb ik je met deze blog kunnen inspireren om bewust eens wat Spaanse wijnen te zoeken. En dan dus het liefst een keer iets anders dan verdejo, cava of rioja. Al zijn en blijven die natuurlijk ook gewoon héél lekker en goed. Wijnland Spanje en de diverse streken en wijnen die daar vandaan komen zijn geweldig. Vamos!

Liefs, Kirsten

Ps. Wil je voortaan op de hoogte blijven van alle nieuwe blogs? Meld je hieronder aan!

Bordeaux

Bordeaux: het meest prestigieuze wijngebied ter wereld

Vorige week maandag bezocht ik de jaarlijkse bordeaux proeverij van het wijnmagazine Perswijn. Bordeaux is een grote én complexe streek in Frankrijk. Bordeaux is klassiek en het meest prestigieuze wijn gebied ter wereld maar wel een gebied wat iedere wijnliefhebber moet leren kennen. In deze blog leg ik meer uit over de achtergrond van Bordeaux, de diverse wijngebieden, regelgeving van de kwaliteit én natuurlijk de UGCB proeverij.

Succes dankzij het terroir

De wijnstreek in West Frankrijk, ligt om de stad Bordeaux en de rivieren Garonne en Dordogne. Die rivieren komen samen in de Gironde. Die rivieren verdelen het gebied in 3 hoofdgebieden. De rechter- en linkeroever en het entre-dex-mers gebied tussen beide rivieren in. De omgeving zelf is alles behalve spectaculair, geen steile hellingen of ruige landschappen. Bordeaux dankt haar succes echter wel aan haar ligging. Aan de Atlantische oceaan die een matigende invloed heeft op de temperatuur. Het wordt er nooit extreem koud maar ook niet heel heet. De bodem is erg arm en bestaat uit kalk, kiezel en klei. Vooral die kiezelhoudende onderlaag is erg belangrijk. Die kan namelijk goed water doorlaten zodat bij veel neerslag de planten niet gaan rotten. Bovendien kunnen de wortels van de druiven hier goed tot de bodem doordringen. Kiezel houdt daarnaast warmte vast, wat erg belangrijk is voor de moeilijk rijpende cabernet sauvignon die hier is aangeplant.

Het terroir van Bordeaux is dus is ideaal voor cabernet sauvignon maar ook voor merlot. Merlot rijpt wat sneller dan cabernet en geeft meer souplesse en rijpe, kruidige smaken. Cabernet sauvignon geeft veel kracht en rood fruit. Toevoegingen in de blends komen soms van cabernet franc of petit verdot. Witte wijnen worden er vooral gemaakt van sauvignon blanc en sémillon. De meeste wijnen worden gemaakt van een assemblage (blend) van meerdere druivenrassen. De samenstelling wisselt veel en hangt af van de oogstresultaten. Oogstproblemen kunnen daarom eventueel gecompenseerd worden met een ander druivenras.

 

Bordeaux
Copyright WineFolly

De gemiddelde omvang van de wijngaarden is ook groot, waardoor de wijnproducten vaak selectief kunnen zijn in welke druiven ze gebruiken. De grote chateaus kunnen daarom eerste, tweede en soms zelfs derde wijnen produceren (qua kwaliteit). Daarnaast kan een wijnhuis dus verschillende stijlen maken omdat zij verschillende stukjes terroir en microklimaat hebben. Ook is er vaak een deel met jongere en een ander deel met oudere druivenstokken. Veel variaties aan wijnen dus waardoor de wijnmaker kan kiezen of hij überhaupt wel een ‘eerste’ wijn maakt in een slecht jaar. Dit alles om de reputatie hoog te houden. Een goed voorbeeld is Château d’Yquem (Sauternes) die alleen in hun beste jaren een eerste wijn maakt.

 

Kwaliteitsindeling en classificatie

Binnen de Bordeaux bestaan er twee indelingen: kwaliteit en classificatie. De kwaliteitsindeling is op basis van appellations en wettelijk vastgelegd. De classificaties zijn ranglijsten die niet wettelijk geregeld zijn maar je wel terug ziet op een etiket. De befaamde Bordeaux wijngebieden kennen dus een strenge regelgeving maar waarborgen daarom een weergaloze kwaliteit.

Ik begin even met de appellations. Bordeaux heeft er 57. Van laag naar hoog als volgt zijn ingedeeld: IGP Atlantique, algemene appellations, district appellations en gemeente appellations. De IGP Atlantique is er pas sinds 2006 en geeft wijnboeren ruimte om wijnen op de markt te brengen die niet aan de strenge eisen voldoen. Zo mogen ze bijvoorbeeld hierbij wél het druivenras vermelden op het etiket. Daarmee kunnen ze beter concurreren met wijnen uit andere gebieden. 

De algemene appellation (AOP Bordeaux en AOP Bordeaux Supérieur) omvat ongeveer de helft en kan dus overal uit de streek komen. De kwaliteit is duidelijk lager dan de wijnen van een district- of gemeente, maar ook toegankelijker in prijs en smaak. Voor de supérieur gelden strengere eisen. De circa 40 district appellations (Médoc, Saint-Emilion, Pomerol) etc. verzorgen iets minder dan de helft van de wijn. De gemeente appellations komen alleen voor op de linker oever en zijn dus onderdeel van een district. Binnen Haut-Medoc zijn er bijvoorbeeld 6 gemeentes die recht hebben op een eigen appellation (zoals Margaux, Saint-Julien).

Bordeaux

En dan nog de classificaties..

Dan zijn er dus ook nog de classificaties. Die verschillen weer per district. In Médoc zijn er de Grand Cru Classés, onderverdeeld in 5 niveaus. Omdat er ook nog wijnen zijn die daar niet binnen vallen, is er nog de Cru Bourgeois. Andere regio’s in de Bordeaux hebben weer hun eigen classificatie systeem opgezet in Saint-Emilion kunnen ze er helemaal wat van, aangezien zij hun systeem regelmatig veranderen. Het hoogste niveau daar is de Premier Grand Cru Classe A, gevolgd door B, Grand Cru Classé en Grand Cru. En je vindt in Saint-Emilion natuurlijk ook de wettelijke AOP.

Left, right, left, right

Links en recht verschilt enorm van karakter, wat zoals vaak door het terroir komt. De linkeroever is onderverdeeld in de Médoc, Haut-Médoc, Graves en Sauternes. Overal staat merlot het meeste aangeplant. Aan de linkeroever bevat de bodem echter meer kiezel waardoor er ook meer cabernet sauvignon staat. Die stijlen zijn te herkennen aan de zwarte bessen en het rode fruit. Sauternes is een bijzonder district. Hier worden namelijk alleen zoete witte wijnen gemaakt: liquoreuze wijnen. Het zijn botrytis wijnen, gemaakt van druiven die zijn aangetast door de edele rotting. Het zijn edel zoete wijnen van uitzonderlijke kwaliteit.

Aan de rechteroever van de Dordogne liggen de bekende gebieden Saint-Emilion en Pomerol. Gezamenlijk wordt dit gebied Libournais genoemd. Rechts ligt ook Fronsac, Bourg en Blaye, minder bekend maar zeker geen mindere wijnen. Aan de rechteroever zit meer kalk in de boden en speelt merlot de hoofdrol. Cabernet franc is hier vaak de tweede druif. De wijnen zijn aardser en rijper van smaak. Ze zijn wat voller, zachter, minder strak en dus ook gemakkelijker drinkbaar dan de linkeroever. 

Het Entre-Deux-Mers gebied ligt dus tussen de Dordogne en Garonne in. De kwaliteit is door haar ligging, lager dan de gebieden uit de linker- en rechter oever. Al verbetert die kwaliteit wel steeds, door hogere plantdichtheid en modernere vinificatietechnieken.

Sauternes

Union des Grand Crus de Bordeaux

Samen met vinoloog in de dop (en naamgenootje) Kirsten bezocht ik dus de Union des Grand Crus de Bordeaux” proeverij. Het was de eerste keer dat ik zo’n ‘serieuze’ proeverij bezocht. Serieus omdat de proeverij enkel voor wijnprofessionals is en er circa 100 top wijnhuizen staan met hun parels van wijnen. Alleen grand cru wijnhuizen zijn uitgenodigd om de wijnen van 2017 te laten proeven. Allemaal wijnen van de hoogste rangordes dus én pas net op de markt gebracht. Dat gebeurt namelijk pas na de nodige houtrijping en finale blend samenstelling (tussen de druivenrassen) als de wijnen dus echt helemaal af zijn.

Tijdens die proeverij stond de discussie over de oogst van 2017 centraal. In april zorgde vorst ervoor dat er op veel plekken meer dan 40% van de oogst verloren ging. Dat drama zette de wijnproducten ertoe aan om van de overgebleven druiven het allerbeste te maken. En dat is in veel gevallen gelukt. Sommige huizen, en dan was dat voor ons vooral Margaux, zijn een stuk minder van structuur dan andere jaren. Daardoor zijn de wijnen echter nu wel sneller drinkbaar. Pessac-Leognan wist ons enorm te verbazen, zeker qua kwaliteit witte wijnen. Pauillac was het hoogtepunt, zo mooi complex en in balans qua fruit, structuur en kruidigheid. En dan natuurlijk de prachtige sauternes die alleen onderling zoveel veel van smaak verschilden en hun eigen typische kenmerken hadden.

Copyright Perswijn

De proeverij komt volgend jaar vast en zeker terug en is echt een aanrader. Overdag als professional maar ’s avonds ook voor consumenten. Dan moet je wel een ticket bestellen, maar dat geld is het dubbel en dwars waard als je weet wat voor unieks je daar allemaal kunt gaan proeven. De befaamde Bordeaux wijngebieden kennen dus een strenge regelgeving maar waarborgen daarom een weergaloze kwaliteit.

Liefs, Kirsten

Ps. Wil je voortaan op de hoogte blijven van alle nieuwe blogs? Meld je hieronder aan!

duitse wijn

Duitse Wijn: meer dan Riesling en liebfraumilch

Toen ik nog geen verstand had van wijn en eigenlijk alleen maar zoete witte wijn dronk, kocht ik nog wel eens een fles (of pak) liebfraumilch. Dat moet een teken zijn geweest voor mijn voorliefde voor Duitse wijn. Pas nu ben ik het land echt gaan ontdekken en zó erg dat mijn Wine2Move onderzoek over de Ahr zal gaan. Voordat ik in ga zoomen op dat specifieke inimini wijnbouw gebied, eerst maar eens wat meer achtergrond over Duitse wijn, kwaliteit en de diverse gebieden en stijlen.

Duitsland heeft ongeveer 100.000 hectare wijngaarden, wat bij elkaar kleiner is dan bijvoorbeeld de Bordeaux alleen al. Echter de productie per hectare is hoger. Duitsland is het vierde wijnland van Europa. Er is een grote diversiteit aan Duitse wijnen maar ze hebben wel een aantal gemeenschappelijke kenmerken. Zo is het grootste deel van de wijnen wit. De vinificatie is er opgericht om veel fruittonen te bewaren en er wordt ook minder houtrijping toegepast dan in andere landen. De wijnen kunnen én mogen een lager alcoholpercentage bevatten.

Groter dan je denkt dus

Duitsland kent 13 wijnstreken (anbaugebiete) die zich vooral concentreren zuid westen van Duitsland. Het meest zuidelijkst vind je Baden, Württemberg en Franken. Hier wordt vooral veel rode wijn gemaakt van pinot noir en blaufränkisch. Daarnaast staat Franken ook bekend om de Silvaner in die brede lage flessen. In Rheinessen, Nahe, Rheingau, Pfzalz en Hessische Bergstraβe (centraal Duitsland) is de riesling de koningin. En we kunnen best stellen dat er wereld toppers vandaan komen. De Mosel, Mittelrhein en Nahe liggen westelijk en zijn eveneens ook echter riesling gebieden al vind je daar ook wat meer müller thurgau. Ahr is zoals ik al zei een piep kleine streek en het meest dichtgelegen bij Nederland en staat bekend om haar pinot noirs. Tot slot worden er in het noord oostelijke Sachsen en Saale-Unstrut ook pinot blancs en müller thurgau’s gemaakt.

Binnen al die anbaugebiete zijn overigens ook meerdere bereichs (districten) te vinden, 41 totaal. Een groep wijnwaarden wordt in Duitsland Grosselage genoemd en een enkele wijngaard een Einzellage. Daaraan kun je dus vaak ook herkennen of de wijn door één weingut gemaakt wordt of door een coöperatie die druiven opkoopt bij meerdere boeren.

 

duitse wijn
Copyright WineFolly

De Rijn als verwarming

 

Naast de bekende riesling (en liebfraumilch) worden er dus nog diverse andere druiven verbouwd die het fantastisch doen in het koelere klimaat van Duitsland. Van alle grote wijnbouwgebieden ligt Duitsland het meest noordelijke. De gemiddelde jaartemperatuur schommelt rond slechts 10 graden en de wijngaarden liggen daarom een beetje op de grens van waar wijnbouw mogelijk is. De meeste wijngebieden liggen langs de Rijn en haar zijrivieren, wat weer een positieve invloed op het meso klimaat heeft. Die rivieren werken namelijk als spiegel waardoor er extra warmte wordt terug gestraald naar de wijngaard. De meeste hellingen zijn daar erg steil waardoor de invalshoek van de zon gunstig is. In het najaar trekt er vanuit die rivier nevel op, die de druiven tegen vroege vorst beschermt. Daarnaast is die nevel ook extra gunstig voor de ontwikkeling van de edele rotting.

De noordelijke ligging en het daarbij horende klimaat brengt echter ook nogal wat gevolgen met zich mee. Er is (extra) veel aandacht voor het suikergehalte van de druif. Dat suikergehalte speelt een belangrijke rol in een extra kwaliteitssysteem in de Duitse wetgeving (Prädikatswein). Er is veel onderzoek naar de ontwikkeling van druivenrassen die makkelijk kunnen rijpen zoals de müller thurgau of de dornfelder. Die geven een goed resultaat in koelere gebieden qua opbrengst en suikergehalte. Daarnaast is er veel aandacht voor de vinificatie methoden. Om goede en drinkbare wijnen te maken in koele of nattere jaren. Of als er bijvoorbeeld vorst was op een ongunstig tijdstip voor de wijngaard.

Zoet, zoeter, zoetst

Duitse wijn met kwaliteit, zijn over het algemeen frisse, fruitige wijnen met veel opwekkende zuren. Er komen weinig logge, zware en alcoholrijke wijnen vandaan. Daarom is er veel interesse in het werken met zoetere wijnen. De hoge zuren van Duitse wijnen kunnen namelijk niet gecompenseerd worden door alcohol en daarom is zoet als tegenhanger het enige alternatief. Een Duitse wijn heeft daarom bijna altijd wel een beetje restzoet. Dit komt doordat de wijnmaker de wijn vaak niet helemaal laat uit vergisten. Er bestaan echter ook wel droge wijnen met de aanduiding Trocken op het etiket. Dit mag echter alleen als het zoet maximaal twee gram meer is dan het zuur en maximaal 9 gram is (de zuur plus 2 regel).

Die smaakbepaling staat echter los van de Prädikate, een Duitse bijzonderheid. Dit zijn kwaliteitswijnen (QbA klasse) met wat extra’s. Een Prädikatswein wordt op basis van rijpheid ingedeeld in zes Prädikate. Het gewicht van de most en het tijdstip van plukken bepalen in welke klasse de wijn uiteindelijk valt. Om te bepalen in welke Prädikat de wijn valt, wordt het suikergehalte gemeten. Dit wordt uitgedrukt in graden Oeschle en om in aanmerking te komen voor een bepaalde classificatie moet er dus een minimum hoeveelheid suiker in de druif zijn. Die minimum hoeveelheden zijn overigens verschillend per gebied en druivenras. Het tijdstip van plukken heeft dus een grote invloed op de kwaliteit van het eindproduct.

Kabinett is een fijne wijn van rijpe druiven. Spätlese is later geoogst en daardoor meer intensere smaak. Auslese zijn geselecteerde, uitgezochte druiven, vaak aangetast door edele rotting. Beerenauslese is een zoete wijn die alleen gemaakt mag worden van overrijpe druiven met edele rotting die op meerdere momenten geplukt wordt. Daar boven op is dan nog de Trockenbeerenauslese. Wederom de rijpste druiven met edele rotting echter ingedroogd tot bijna rozijnen voor een honingachtige smaak. Dan is er nog de bijzondere en zeldzame Eiswein. Dat is wijn die gemaakt wordt van druiven die in bevroren toestand geplukt worden bij minimaal -7 graden. Het heft opvallend veel fruitige zuren en toch een behoorlijke zoetheid.

 

eiswein

En dan de kwaliteit nog..

Als je denkt dat het in Frankrijk al ingewikkeld is, de Duitsers kunnen er ok wat van. De basis tafelwijn heet in Duitsland Landwein of Deutscher Wein. De IGP klasse is in Duitsland G.G.U. en de DOP is in Duitsland G.U. De G.U. is dus de Qualitätswein (QbA) en de hierboven beschreven Prädikatswein. Daarnaast zie je op droge wijnen de toevoeging ‘trocken’ om aan te duiden dat het een droge(re) variant betreft. Om de kwaliteitswijnen extra te ondersteunen, kan er nog een extra term worden toegevoegd. Erstes Gewächs en Grosses Gewächs, afgestemd van Premier Cru en Grand Cru. Alleen wijnen van de beste wijngaarden komen in aanmerking voor deze classificatie.

Máár zo’n 200 wijnbouw bedrijven vonden het nodig nog een eigen organisatie op te richten, de VDP. Hun regels zijn strenger dan de officiële wijnwetgeving (QbA etc.) en hebben een eigen classificatie systeem dat vooral gebaseerd is op de Bourgogne. Van hoog naar laag maakt men onderscheid in de Grosse Lage (Grand Cru), Erste Lage (Premier Cru), Ortswein (lokale wijn) en Gutswein (huiswijn). Binnen de VDP wijnen zie je dus nooit Trocken op het etiket, omdat het standaard droge wijnen zijn. Daarnaast zijn er ook VDP’s die zich aan het Prädikantswein classificering houden, maar die zijn dan dus altijd zoet. Je herkent de wijnen van de VDP leden aan een logo met adelaar en druiventros, zie de foto hieronder. Onder de Duitse wijn genoeg kwaliteit en stijlen dus! 

vdp duitse wijn

Wir schaffen das!

Benieuwd of jij wel eens Duitse wijn drinkt en of je al wat kwaliteit hebt kunnen ontdekken. Er is genoeg te vinden in de diverse gebieden en  meerdere stijlen. Ik hoop dat dit je inspireert om wat vaker een riesling of ander mooi glas te bestellen. En voor de echte wijnliefhebbers is een wijntrip naar Duitsland natuurlijk zo gemaakt. Eind maart ga ik richting de Ahr dus daar gaan jullie zeker meer over horen.

Vind je het sowieso leuk om meer over wijn te leren en te (leren) proeven wat jouw favo stijl is? Schuif eens aan bij een wijnproeverij óf neem deel aan de introductie cursus.

 Liefs, Kirsten

Ps. Wil je voortaan op de hoogte blijven van alle nieuwe blogs? Meld je hieronder aan!

chardonnay

ChardonNay of Yay? Ode aan de druif!

Bij borrels of etentjes maar ook regelmatig bij wijnproeverijen hoor ik mensen vaak zeggen dat ze niet van chardonnay houden. Dat kan dus niet. Je kunt best stellen dat je niet van een dikke houtgerijpte chardonnay houdt omdat dat je stijl niet is. Of dat je er weinig spannends aan vind. Maar dan heb je gewoon een verkeerde. Chardonnay wordt in zóveel stijlen gemaakt; dat er écht voor iedere wijndrinker wel iets tussen zit dat je kunt waarderen. Als je witte wijn drinkt natuurlijk. Het Chardonnay-Nee principe help ik graag de wereld uit. Lees dus verder waarom je best wat vaker Chardo-Yay mag zeggen tegen een glaasje (of fles) chardonnay. Alles over de chardonnay druif en wijn stijl.

Een ode aan de druif

Chardonnay is geboren in, hoe kan het ook anders, de Franse Bourgogne waar een dorpje ligt dat Chardonnay heet. De vraag is echter of het dorpje niet juist vernoemd is naar dit beroemde druivendras. De druif is een kruising van de Pinot (Noir) en Gouais Blanc (net als de Gamay, Melon en Aligoté). Chardonnay is een van werelds meest populaire druiven en is wereldwijd het meest aangeplant. 

Ze kan worden ingezet voor frisse wijnen, mousserende wijnen maar ook dikke, romige houtgerijpte wijnen. Het is een druif met een gemiddelde zuurgraad en gemiddelde body. Tot zover erg simpel dus. Chardonnay is echter een druif die pas tot haar recht komt tijdens het vinificatieproces en veel aroma’s komen dus pas goed tot zijn recht door bepaalde keuzes die een wijnboer maakt. Een chardonnay kun je ondanks al die aroma’s bijna altijd wel
ontdekken aan een aangenaam gevoel in je mond. Een stevige smaak maar met een frisse touch. Hoe fris een chardonnay ook is zal hij altijd wel een ronder mondgevoel geven dan bijvoorbeeld een sauvignon blanc met veel meer zuren. Ondertaand plaatje van Winefolly zie je goed terug welke aroma’s je in de chardonnay druif en wijn stijl kunt vinden. 

 

Copyright WineFolly

Hout vs. RVS

 

Witte wijn wordt lang niet altijd op hout gerijpt. Enerzijds omdat sommige wijnen gewoon lekker fris en fruitig zijn (en vooral zo moeten blijven) maar ook omdat het niet met alle druiven zo goed combineert. Chardonnay is dol op hout doordat het veel body en structuur heeft. Door de wijn houtrijping te geven komen er prachtige aroma’s vrij én veranderd de structuur van de wijn. Denk maar eens aan zo’n dikke vette chardonnay zoals ik het graag noem. Je krijgt dan echt roomboter en vanille aroma’s maar ook kokos, toffee of crème brûlée kun je proeven. Het geeft ook een heerlijk vol mondgevoel. Vaak komt dit ook door de malolactische gisting die hand in hand gaat bij houtrijping.

Wordt Chardonnay alleen op RVS tanks gerijpt, dan kom je veel meer in de buurt van een sauvignon blanc of pinot gris. Heel erg fris maar wel fruitiger en zachter dan die forse ‘zure’ jongens. Een chardonnay hoeft dan dus helemaal niet naar boter te smaken. Daarnaast heeft de oudheid van dat hout ook nog een rol, hoe jonger het hout hoe intenser die aroma’s worden aangewakkerd.

 

Terroir speelt ook een rol

De ontwikkeling van de druif aan de wijnstok heeft echter ook al een vinger in de pap. Afhankelijk hoe rijp de druiven worden, kan de smaak gaan variëren van citrus en frisse appels tot overrijpe peer en zoete ananas. Het klimaat en de temperatuur spelen daar natuurlijk een gigantische rol in. Uit een koeler klimaat kun je sneller een frisse chardonnay verwachten die naar die lichtere aroma’s neigt, maar bij een warm klimaat komen de tropische aroma’s sneller naar voren. De regio speelt overigens ook een rol bij de zuurgraad die lager wordt bij warmere regio’s. Het verschil kun je overigens ook goed herkennen door een licht gele geur (RVS of uit koel klimaat) of een warmere gele kleur (hout of warmer klimaat). 

Het is over het algemeen een vroeg rijpende druif. De druif heeft een minder lange rijpingstijd nodig heeft dan bijvoorbeeld een viognier die wat langer nodig heeft om rijp te worden. Dat zorgt er dus wel voor dat de betere chardonnays vaak wel uit een koeler klimaat komen. Bij een (te) warm klimaat verliest de chardonnay vaak snel zijn zuren waardoor er wel veel fruit aroma’s worden gemaakt, maar het wordt vaak ook wat lompig. 

Ook de bodem heeft een enorme impact op de smaak van jouw glas chardonnay. De aroma’s passen zich namelijk aan op basis van de bodems
waarom de wijnranken staan. Dit is dan ook de reden dat chardonnay in zoveel
verschillende klimaten en landen verbouwd wordt. Het is een sterke druif die op veel verschillende bodems en weersomstandigheden goed kan groeien. De chardonnay vind het extra prettig als er kalk in de bodem zit. 

Waar moet je dan wezen?

 

Ja, dan vraag je wat. Het gaat er dus in eerste instantie om wat voor wijnstijl je lekker vind. Of waar je zin in hebt… of wat je er bij gaat eten. Ben jij meer een liefhebber van fris en elegant, zoek dan eens naar een Chardonnay uit Frankrijk of Nieuw Zeeland. Chablis of Loire bijvoorbeeld hebben hele frisse chardonnays. In Sonoma Coast Californië of Chili komen ook verassend goede frisse chardonnays vandaan.

Meer zin in zo’n vet glas? Dan kan je nog steeds je hart op halen in Frankrijk door een mooie bourgogne of het Italiaanse puglia. Maar ook in de nieuwe wereld vind je bombastische chardonnays zoals napa valley in Californië, Zuid en Oost Australië. Dan zal je veel meer dat tropisch fruit zult vinden in je glas. Chardonnay speelt trouwens ook een grote rol in champagne. Dus bij deze kun je nooit meer zeggen dat je geen chardonnay lust terwijl je wél graag van champagne drinkt. Oja! Ook in Cava zit veel chardonnay verwerkt.

Wijn spijs

Zoals beschreven zijn er zoveel soorten chardonnay te ontdekken. Je kunt je dus vast voorstellen dat je daarom ook met spijs combineren vele kanten op kan gaan. Maar je kunt ook goed de mist in gaan. In een eerdere blog over wijn spijs combineren legde ik al eens uit dat je kunt kiezen uit contrast of harmonie. Bij chardonnay zou ik persoonlijk voor harmonie kiezen. Een romige, houtgerijpte chardonnay gaat goed bij een romiger gerecht. Risotto, vis- of pasta gerechten met roomsauzen maar ook bij kaas gaat dit erg goed. Een frisse chardonnay gaat dan weer als bijna allemansvriend veel makkelijker met neutralere gerechten. Het gaat prima bij sushi en schaal- en schelpdieren zoals oesters en mosselen. 

chardonnay

Gewoon (weer) gaan proberen dus!

Ik hoop dat je overtuigd bent dat je als witte wijn drinker niet meer mag zeggen dat je géén chardonnay lust. En dat je natuurlijk weer wat vaker zo’n glas besteld om het te proberen en te kijken welke wijn stijl van de chardonnay druif jij wél kunt waarderen. Vind je het sowieso leuk om meer over wijn te leren en te (leren) proeven wat jouw favo stijl is? Schuif eens aan bij een wijnproeverij óf neem deel aan de introductie cursus.

 Liefs, Kirsten

Ps. Wil je voortaan op de hoogte blijven van alle nieuwe blogs? Meld je hieronder aan!

loire wijnen

Breek eens een lans voor wijnen uit de Loire

Iedereen kent wel minimaal één wijn of wijngebied uit de regio Loire, genoemd naar de langste rivier van Frankrijk. De bekendste wijnen zijn afkomstig uit de noordelijke Loire regio’s, de Sancerre en de Pouilly-Fumé waar ook prachtige wijnen zijn te vinden. Ik laat mijn licht schijnen op de andere regio’s, die misschien niet bij iedereen even bekend zijn. Er is naar mijn mening haast geen ander wijngebied te vinden waar de wijnen zo divers kunnen zijn. De rivier de Loire ontspringt in de Cevennen (regio Ardeche). De rivier stroomt langs onder andere havenstad Nantes, waar hij in de Atlantische Oceaan uitmondt. Andere grote steden waar deze rivier langskomt zijn Orléans, Tours, en Angers. Orléans ligt op ongeveer 7 uur rijden vanaf Utrecht. De streek staat bekend om de vele kastelen maar heeft dus ook veel verschillende wijnstijlen. Lees verder zodat je dit interessante wijngebied kunt ontdekken én eens iets anders kunt proberen dan de bekendere regio’s.

Atlantische wijnen van Nantais

Deze regio is gespecialiseerd in frisse, lichte, witte wijnstijlen, waarvan de beroemdste Muscadet is. Muscadet, ook bekend als de Melon de Bourgogne, is geen bijzonder smaakvolle variëteit. Zonder zorg in de wijngaard en met aandachtige wijnbereiding lopen de wijnen het gevaar nogal flauw en karakterloos te zijn. Dit geldt met name in hetere jaargangen, wanneer de druiven de neiging hebben organoleptische complexiteit (dat geen wat je kunt waarnemen met reuk en zicht) en hun vitale, karakteristieke zuurgraad te verliezen. Om zoveel mogelijk smaak en karakter uit de druivenmost te halen, blijven veel wijnen weken (of zelfs maanden) op eigen gisten rijpen (sur lie). Wijnen gemaakt met behulp van deze wijnbereidingstechniek worden misschien het best geïllustreerd door Muscadet Sevre-et-Maine Sur Lie.

Vooral rondom Chateau-Thebaud, een cru gebied in de Muscadet Sevre-et-Maine regio, heb je echt bijzondere exemplaren van wijnen. Die hebben een lange rijping op droesem hebben gehad, (36-48 is gebruikelijk) waardoor de zuren, romigheid en finesse samen komen. Dit soort wijnen kun je al vinden tussen de 15 en 20 Euro per fles. Ze zullen gastronomisch goed samen gaan met zeevruchten maar bijvoorbeeld ook met sushi. Ook ben ik van mening dat dit een mooi alternatief is voor een aperitief.

loire wijnen

Anjou, meer dan alleen rosé

Wie kent het niet (of z’n ouders), de lichtvoetige rosé uit Anjou met een flink restzoetje. De was vaak niet aan te slepen en de schappen van de supermarkten stonden er vol mee. Maar deze regio heeft prachtige wijnen van een heel andere orde. De Chenin Blanc voor wit en de Cabernet Franc spelen voor mij in deze regio de hoofdrol. De Chenin Blanc laat zich hier van twee gezichten zien, strak en droog en zoet en vol.

De droge variant wordt met name aan de noordkant van de rivier de Loire gemaakt, in het gebied Savennières. De wijnen de hier vandaan komen zijn, als gevolg van de opbrengstbeperkingen opgelegd door de wetten van de appellatie, zeer geconcentreerd en kunnen verrassend lang ouderen. Veel consumenten vinden de meest gestructureerde wijnen, in hun jeugd, te intens staalachtig en scherp. Dit karakter verdwijnt na een aantal jaar flesrijping. De beste voorbeelden hebben waarneembare mineraliteit en de rijpste zelfs een honingachtige tint. Er zijn hiervan al goede exemplaren te vinden van rond de 20 Euro. Persoonlijk vind ik de wijnen van Domaines des Baumard en Nicolas Joly prachtige voorbeelden. Daarvoor moet je wel iets dieper in de beurs tasten. Deze wijn kun je uitstekend combineren met zalm, kalfsoester of wanneer hij echt nog jong is met oesters.

Beter dan Sauternes?

Aan de zuidkant van de rivier, in de Coteaux du Layon en zijn noordelijke buur Coteaux de l’Aubance, worden wijnen  van Chenin Blanc druiven (of Pineau de la Loire zoals deze wijn lokaal bekend staat) gemaakt. Ze behoren tot de meest luxueuze zoete wijnen die overal in Frankrijk worden gemaakt. Hoewel minder beroemd dan Sauternes, worden ze zeer hoog gewaardeerd door liefhebbers en kenners. Binnen deze regio zijn er twee gemeenten is geïdentificeerd als de bron van deze bijzonder fijne zoete wijnen. Als gevolg hiervan hebben ze hun eigen onafhankelijke benamingen verdiend. Ook hebben ze het recht om hun dorpsnamen toe te voegen als onderdeel van de benaming van de appellatie ( Quarts de Chaume en Bonnezeaux). 

Persoonlijke favorieten producenten zijn Moulin Touchais, een wijnmaker die een eeuw garantie geeft op z’n wijnen. Leuk voor als je bijvoorbeeld een wijn uit een geboortejaar wilt geven aan iemand. Dan heb je een zeer grote kans dat deze echt goed te drinken is. Of Domaine Jo Pithon. Deze wijnen kun je goed combineren met blauwe kazen of de tarte tatin. Vergeet ook niet dat dit goed te combineren is met terrines van gevogelte of ganzenlever.

loire wijnen

En er is meer..

De klassieke rode Saumur wordt grotendeels van Cabernet Franc gemaakt. Tot een klein percentage zijn de Cabernet Sauvignon en / of Pineau d’Aunis toegestaan in de blend, maar zonder twijfel is Saumur’s wijnras de Cabernet Franc. De beste wijnen binnen Saumur worden gemaakt in de Saumur-Champigny, een specifieke appellatie gebaseerd op acht dorpen in de buurt van de stad Saumur. Ze zijn meestal licht of medium van kracht, en worden gekenmerkt door frisse zuren en voorwaartse, licht kruidige, bessenfruitaroma’s. Het gebrek aan body betekent dat ze ondanks hun natuurlijk zuren het best kunnen  worden geconsumeerd binnen vijf tot tien jaar na de oogst, uitzonderingen daargelaten. Domaine des Roches Neuves maakt uitstekende wijnen. Speelt geld geen rol, probeer Clos Rougeard te pakken te kunnen krijgen. Deze wijnen zijn goed te combineren met gevulde paprika’s of denk aan gevogelte, zoals eend of duif.

Saumur zelf staat eigenlijk meer bekend om de mousserende wijnen. De druivensoorten die worden gebruikt om deze mousserende wijnen te maken, zijn vrijwel dezelfde als die voor de stille wijnen. De witte mousseux blanc is grotendeels gebaseerd op Chenin Blanc, vaak met een toevoeging van Chardonnay. Voor de roze mousseux rosé kan een verscheidenheid aan rode wijndruiven aan de mix worden toegevoegd. Meestal Cabernet Franc en Cabernet Sauvignon, maar ook Gamay, Grolleau en Pineau d’Aunis.  De stad ligt op een heuvel van zandgele rotsen, hieronder zijn vele kilometers van ondergrondse kelders. Dit levert een koele, gemodereerde omgeving op, perfect voor het bewaren van méthode traditionelle wijnen tijdens hun droesemrijping. Goede producenten zijn Bouvet-Ladubay en Gratien & Meyer. Lekker als aperitief en (voordeliger) alternatief voor Champagne.

loire wijnen
Copyright @ Wine Folly

Genoeg te ontdekken dus

Zoals je merkt is er heel veel te ontdekken in de Loire. Er is nog maar een klein deel besproken en al zoveel onderscheidend en divers aan te stippen. Hierna gaan we door naar de regio’s Touraine, denk aan een gedeelte bij de Auvergne (ja dat hoort administratief ook bij de Loire), plus de onderbelichte onderdelen van de boven Loire (Quincy, Cote Roannaise en Cotes du Forez) en Vendômois, waarover ik in deel 2 meer zal uitleggen.

Geniet! – Lars Baak

 

Lars Baak is gastblogger voor Hart voor Wijn. “Levensgenieter in meerdere vormen, vader van een prachtige dochter en man van super vrouw. Ik houd van koken, reizen, hardlopen en uiteraard wijn. Ik ben besmet geraakt met het wijnvirus en dat heb ik sindsdien niet meer losgelaten. Na SDEN 1,2 en 3 ben ik overgestapt op SVH 4 wijn te gaan volgen. Deze hoop ik binnenkort af te ronden.”

Ps. Wil je voortaan op de hoogte blijven van alle nieuwe blogs? Meld je hieronder aan!

de kleine schorre

Hier aan de kust, de Zeeuwse kust..

In Nederland wordt steeds meer én kwalitatievere wijn gemaakt Dat er echter ook in Zeeland bijzonder goede wijn gemaakt kan worden, was voor mij toch wel een ontdekking. Zeker toen ik De Kleine Schorre ontdekte. De wijnhoeve De Kleine Schorre zit aan een boerenlandweg  in het kleine dorpje Dreischor op Schouwen Duivenland. Vorige week was ik er op bezoek voor een rondleiding en proeverij van Nederlandse wijn bij De Kleine Schorre.

Hollandse trots

Wijnhoeve De Kleine Schorre bestaat inmiddels al sinds 2001. Toen besloten de eigenaren om van algemeen landbouwbedrijf (vooral aardappelen) over te stappen naar wijnbouw. Nu is het telen van aardappelen vast ook een vak apart, maar om een kwalitatieve wijn te kunnen verbouwen moet je toch wel wat verstand hebben. Daarom hebben de eigenaren van de Kleine Schorre de samenwerking opgezocht met een gerenommeerd wijnbedrijf uit Luxemburg, Cep d’Or. Ze noemen het zelf ook wel het leerbedrijf. Nog steeds gaat men regelmatig die kant op om van elkaar te leren hoe de oogst en wijnbouw de komende jaren nog beter kan worden.

In samenwerking met het leerbedrijf is een strenge selectie van mogelijke druiven gemaakt die perfect zouden groeien en rijpen in het Zeeuwse klimaat. Daarbij is natuurlijk gekeken naar een aantal criteria. Uitgangspunt is geweest dat de wijnen perfect moeten aansluiten met de Zeeuwse keuken. En nee, dan heb ik het niet over die heerlijke bolussen, maar over de mosselen, Oosterschelde kreeft, oesters en andere schaal- en schelpdieren.  Allemaal gekenmerkt door die typische ziltigheid van de zee. Druivenrassen die daar perfect mee samen gaan zijn de pinot gris, pinot blanc, rivaner en auxxerois.  Hoewel Zeeland de meeste uren zon heeft in Nederland, is het (nog steeds) niet warm en zonnig genoeg voor het maken van rode wijn.

de kleine schorre

Genoeg te proeven!

Alle wijnen worden ook vergist en gebotteld op de wijnhoeve zelf. Het grotendeel van de wijn kent alleen een vergisting op RVS en behoudt veel frisheid. Een klein deel (de barrique varianten) rijpen zo’n 9 maanden op eikenhout. Toen ik er in januari 2020 was, zat de oogst van 2019 nog op de tank. Alle #liter van 2019 is echter op voorhand al verkocht. De opbrengst van 2019 is overigens een stuk lager dan 2018 door een storm in het voorjaar. Van 2018 zijn de klassieke stijlen van het huis allemaal al op en/of verkocht, op een aantal bijzondere na.

Zo proefde ik de Reserva Pinot Gris en de gewürztraminer. De Reserva Pinot Gris is een frisse droge witte wijn, vol steenfruitje, een bittertje en de bekende ziltigheid. De gewürztraminer is heel bijzonder. Er worden alleen in goede jaren circa 400 flessen gemaakt. Heel erg knap om in een koel klimaat als Nederland, met de zeelucht, zo’n goed gerijpte gewürztraminer te kunnen produceren, met een mooie balans van zuren en zoetheid en natuurlijk ook de bekende rozen en lychee aroma’s komen terug in dit glas. Er wordt ook een Brut de Zélande gemaakt die ik helaas (nog) niet geproefd heb. Een mousserende wijn (van Nederlandse druiven), die op het leerbedrijf in Luxemburg de traditionele champagne gisting krijgt met een aantal jaren flesrijping.

de kleine schorre

Hollandse trots

Inmiddels zijn er zo’n 45.000 wijnstokken aangeplant verspreid over 10 hectare. In de boerenschuur zit de kelder en het proeflokaal. Tijdens de oogst doet De Kleine Schore een beroep op vrijwilligers om de druiven te plukken. Iets waar ik me voor dit jaar zeker voor heb aangemeld. De Kleine Schore behoort tot een van de grootste wijngaarden van Nederland en wint dus ook steeds meer aan bekendheid. Wellicht als je de luxe hebt mogen ervaren om met KLM businessclass te vliegen heb je hem al eens geproefd, want KLM schenkt al sinds 2006 deze wijn in de businessclass.

Wijnhoeve De Kleine Schorre is door 6 Zeeuwse ondernemers opgebouwd tot bekend wijnbedrijf. Wat mij als oud- MKB adviseur dan weer enorm interesseert is de structuur die ze hebben gekozen. Naast de aandeelhouders zijn er namelijk ook certificaathouders, de zogenaamde vrienden van de wijnhoeve. Een soort vorm van crowdfunding is opgezet om te groeien tot het succesvolle bedrijf dat het nu is. Natuurlijk dankzij financiële steun maar ook zeker via het netwerk. Om dit succes uit te breiden heb je de mogelijkheid om zelf ook vriend te worden, door 10 wijnstokken te leasen voor een bepaalde periode.  Naast dat je de Nederlandse wijnbouw hiermee stimuleert, ontvang je ieder jaar twaalf flessen wijn van de nieuwe oogst.

de kleine schorre

Dikke tip!

Doordat ik eerst wijn kocht in de winkel kreeg ik vouchers voor gratis proefglazen die ik natuurlijk niet kon afslaan. Het is echt een aanrader om daar is langs te gaan voor een bezoek en proeverij van nederlandse wijn bij De Kleine Schorre. 

De Kleine Schorre organiseert ieder eerste weekend van augustus een gezellig wijnfeest  (met camper gelegenheid). Ook is De Kleine Schorre een officiële trouwlocatie (je hoeft dus niet meer naar Toscane om tussen de wijnranken te trouwen!) én hebben ze een heel leuk restaurant. Een must voor iedere NL wijnliefhebber om hier een keer naar toe te rijden. Echt een aanrader! Dus ik zou zeggen.. allemaal snel Nederlandse wijn gaan proeven bij De Kleine Schorre!

 Liefs, Kirsten

Ps. Wil je voortaan op de hoogte blijven van alle nieuwe blogs? Meld je hieronder aan!

Foutje, bedankt!

Als je in een restaurant een fles wijn bestelt krijg je (hopelijk) vaak de vraag wie de wijn mag voor proeven voordat de wijn geschonken wordt. Hoewel je dan vast ook op let of je hem lekker vind of niet, is dit eigenlijk voor iets heel anders bedoeld. Wanneer je een wijn voor proeft (soms doen sommeliers dit zelf), test je of er wijnfouten in de fles zitten. Hoe je  ook alweer precies proeft aan wijn kun je hier terugvinden. Wijnfouten (kurk, brett, oxidatie etc.) ontstaan vaak doordat de wijn verkeerd is bewaard en behandeld. Welke meest voorkomende wijnfouten er zijn en hoe je ze kan ontdekken lees in je in deze blog.

Kurk wijnfout

 De 7 meest voorkomende wijnfouten

1. Kurk – Ja. Die kennen we allemaal wel. Om het fabeltje maar gelijk uit de wereld te halen, deze wijnfout betekent niet dat er daadwerkelijk kurk in je glas rond drijft. Maar wat is kurk dan wel? Kurk kun je heel makkelijk herkennen. Ruikt de wijn sterk naar nat karton, natte hond of een muffe kelder, dan zit er kurk in. Kurk ontstaat door een besmetting van schimmel of bacterie die TCA veroorzaakt (trichlooransol). Die stof ontstaat door het bleken en desinfecteren van kurken of flessen met behulp van chloor. Ook flessen die niet met een kurk maar met een schroefdop zijn afgesloten, kunnen daarom kurk bevatten. Circa 1-3% van alle flessen hebben kurk. Tegenwoordig worden kurken steeds meer gesteriliseerd met nieuwe methodes om dit probleem tegen te gaan. Het is een fout waar je niets meer aan kunt doen dus de wijn mag je terugsturen.

2. Oxidatie – Oxidatie komt na enige tijd in alle wijnen voor, maar als een fles wijn verkeerd wordt bewaard, gebeurd dit veel eerder. Je herkent een geoxideerde wijn aan een scherpe geur zoals beurse appels en de wijn is (deels) bruin verkleurd. Sommige wijnen horen oxidatief te zijn (denk aan sherry of marsala) maar in een goede witte of rode wijn is dit een fout. Oxidatie is het proces waarbij bepaalde stoffen in de wijn verbindingen aangaan met zuurstof.

Door te veel oxidatie worden zuren en tannines afgebroken en worden deze soepeler en aangenamer. Dit is het geval wanneer een wijn houtrijping heeft gehad. Een te sterk geoxideerde wijn is dus te heftig of te snel gebeurd. Er wordt dan ook wel gezegd dat de wijn te sterk is gemaderiseerd waarbij je feitelijk zegt dat de wijn té snel oud is geworden en over zijn top is. De fruitige aroma’s zijn verloren en maken plaats voor (ongewenste) notenaroma’s. Een gebroken / gescheurde kurk kan hier eventueel op wijzen. 

 

3. Reductie – Als de wijn tijdens de vinificatie te weinig zuurstof heeft gekregen kan er reductie ontstaan. De wijn ruikt dan naar knoflook, gekookte kool, rotte eieren of een verbrande lucifer. Het is het bekende zwavelaroma. Om wijn te conserveren wordt er vaak gebruik gemaakt van sulfiet (zwaveldioxide). Dit gaat de hierboven benoemde oxidatie tegen waardoor bacteriën en ongewenste gisten geen kans krijgen. Als er teveel wordt gebruikt ontstaat die prikkelende chemische geur. Het verpest ook de fruitigheid van jonge wijnen. Dit is een wijnfout die je soms op kunt lossen door een wijn te decanteren in een karaf óf er met een zilveren lepel in te roeren. Haha. Als dat niet werkt en de zwavel geur blijft, moet ook deze wijn terug. 

 

Wat Brett je me nou?

4. Brett(anomyces) – Dit is een gevalletje you hate it or you love it. Maar ook weer niet. Brett(anomyces) is een wilde gistsoort die zich ontwikkelt naast wijngist. Wijnproducenten laten dat soms bewust toe omdat technisch gezien Brett niet slecht is. De wijn kan gaan ruiken naar verband / pleisters, leer, een boerderij/stal of kardemom. Sommige wijnliefhebbers kunnen de aardeachtige, rustieke aroma’s die Brett toevoegt enorm waarderen. Maar andere hebben er juist een hekel aan en vinden het ranzig.

Brett kan in korte tijd snel aroma’s ontwikkelen en is moeilijk te managen in de kelder. Er komen allerlei technische en biologische tools bij kijken om de Brett ontwikkeling te monitoren en controleren. Brett kan ook net als reductie worden tegen gegaan door het toevoegen van sulfiet, al lijkt het daar soms resistent voor te zijn.

Brett vind je vooral terug in wijnen die houtopvoeding hebben gehad maar kan ook groeien doordat er restsuiker in de wijn zit. Ook de malolactische vergisting brengt meer risico op Brett met zich mee, vooral als die omzetting van het sterke appelzuur naar melkzuur te langzaam op gang komt. Goede hygiëne is een belangrijke factor in het in bedwang houden van Brettanomyces in de kelders. Daarnaast zijn er twee methodes om Brett te elimineren voordat de wijn gebotteld wordt: steriele filtering en het toevoegen van het chemische stofje DMDC dat ook gebruikt wordt bij de sterilisatie van vruchtensappen en sportdranken.

Wijnfout brett

5. Azijnsteek (vluchtig zuur) – Soms kun je een scherpe azijngeur of zelfs nagellakremover (aceton) of lijm aan de wijn ruiken. De wijn bevat dan waarschijnlijk veel vluchtig zuur. Deze zuursoort draagt ook weer bij aan de complexiteit van een wijn, zij het in beperkte mate. Vluchtig zuur wordt ook wel azijnsteek door azijnzuur bacteriën genoemd. Die bacteriën oxideren naar azijnzuur in de wijn. Bij hogere temperaturen vindt azijnsteek makkelijk plaats. Als je er overgevoelig voor bent vind je het waarschijnlijk niet lekker. 

Het oog wil ook wat..

6. Troebelheden en depot – Er bestaan een aantal vormen van troebelheden in wijn. Troebelheid is in de basis niet altijd gewenst, maar het hoeft niet altijd de geur of smaak te schaden. In sommige gevallen is troebelheid zelfs onvermijdelijk, bijvoorbeeld als de tannine door veroudering in de fles gaat neerslaan. Doordat kleurstoffen en tannine onderling met elkaar gaan reageren, vormen ze moleculen die naar het depot van de fles zinken. Het is absoluut geen slecht teken en heeft dus ook geen nadelige werking op je smaak, mits het depot in de fles blijft en niet in je glas komt. Niet helemaal leeg schenken dus zo’n oude fles.

7. Wijnsteenzuurkristallen –  Wijnsteenzuurkristallen ontstaan door dat het wijnsteenzuur (wat in iedere wijn zit) in contact komt met kalium. De kristallen zijn onoplosbaar en zakken naar de bodem of kleven zich vast aan de kurk. Het beïnvloedt de geur of smaak van de wijn niet. Kou kan er voor zorgen dat die kristallen snel gevormd wordt. Om dit te voorkomen kan vooral bij witte wijn, een koude behandeling worden toegepast. De wijn wordt dan voor korte tijd op ongeveer -4 graden gebracht waardoor de kristallen neerslaan en verwijderd kunnen worden. Daardoor ontstaan ze niet meer in de fles.

Next time, you’re prepared!

Volgende keer dat jij gevraagd wordt om de wijn voor te proeven weet je in ieder geval waar je op moet letten, en wat je vooral niet wilt ruiken.  Wijnfouten als kurk, brett en oxidatie komen vaker voor dan je denkt. Onthoud wel, het proeven van de wijn is alleen bedoeld om te beoordelen of er niets aan mankeert, niet om te kijken je hem lekker vindt. Dan is terugsturen helaas geen optie namelijk. Twijfel je of er een wijnfout is? Vraag het gewoon aan de sommelier en hij of zij zal je bij een goed restaurant een eerlijk antwoord geven en je interesse alleen maar waarderen. Zeker weten dat je goede wijn proeft? Kom een keer naar een van de proeverijen bij Wijnwinkel Le NordKijk op facebook voor aankomende data’s.

 Liefs, Kirsten

Ps. Wil je voortaan op de hoogte blijven van alle nieuwe blogs? Meld je hieronder aan!

Modern wines in modern times..

Australië is de laatste periode veelvuldig in het nieuws. De intensieve bosbranden die momenteel nog steeds niet onder controle zijn hebben een enorme impact op het land. De bosbranden in Australië woeden al bijna drie maanden lang. In die tijd kwamen 28 mensen om het leven, brandde een gebied van ongeveer 10 miljoen hectare af en stierven er naar schatting 1,25 miljard dieren. Onderdeel van die 10 miljoen hectare is echter ook een gebied waar veel wijngaarden gelegen zijn. In deze blog neemt Tim Bakker,  het gezicht achter Hills on Fire Wines / Drink Australian Wine. Tim is inmiddels 6 jaar woonachtig in Australië en maakt zich daar sterk voor de Australische wijnbouw en op dit moment extra voor de impact van de bosbranden. 

Australische Wijnbouw

Australië is nummer 5 op de ranglijst van wijn producerende landen ter wereld. 50% van de Australische wijn komt uit de staat South Australië in het zuiden van Australië, en de meeste wijngebieden hier liggen in de buurt van Adelaide. De grootste wijn gebieden zijn ook gelijk de beroemdste: Barossa Valley, McLarenVale, Clare Valley, Coonawarra, Riverland, Adelaide Hills & Kangaroo Island.

 Waarschijnlijk heb je wel eens een keer een wijn van de Barossa (Penfolds) gedronken, of zelfs wel van de McLaren Vale (D’Arenberg). De meer boutique wijnen worden echter geproduceerd in de kleinere wijn gebieden. Australië heeft geen wetten die de aanplant van bepaalde druivensoorten controleert, dus het is een pallet aan verscheidenheid. De wijngebieden zijn qua bodem, aanplanting van druivensoorten en klimaat (en dus smaakprofiel) goed te vergelijken met wereld beroemde wijn gebieden in Europa.

 

Zo vind je in de McLaren Vale veel grenache en shiraz (Rhone valley). In de Clare Valley wordt voornamelijk riesling verbouwd (Mosel – Germany). Coonawarra is in Australië beroemd voor de uitstekende cabernet sauvignon (Bordeaux) en de Adelaide Hills voor haar soepele en elegante chardonnay en Pinot noir (Bourgogne). 

 

Copyright @ Wine Folly

Wijnregio’s rondom Adelaide

De Australische wijn industrie is tamelijk jong in vergelijking met Europa. Toch gaan sommige wijnhuizen ook al 4 a 5 generaties mee. Het opzienbarende is dat de meerderheid van de oudste wijnranken ter wereld in Australië geplant staan. Dit komt mede omdat er geen wetgeving bestaat met betrekking tot de houdbaarheid van een wijnrank. Zo stamt de Tahbilk vineyard uit 1860, de Yalumba Tricentenary Vines Grenache vineyard werd aangeplant in 1889. De Rockford Basket Press Shiraz vineyard staat al 100 jaar en de  Langmeil Freedom Shiraz vineyard ranken zijn al 177 jaar oud. Zo kan ik nog wel even door gaan. Fruit en wijn van deze oude ranken heeft een ongelofelijke diepe en lange afdronk en de wijnen zijn vrij prijzig en hebben de potentie om geweldig te rijpen.

 

Wijngaarden in vuur en vlam. Letterlijk.

En al dit moois dreigt in vlammen op te gaan, letterlijk. De Adelaide Hills en Kangaroo Island staan nu al weken in brand en het vuur is bijna niet te doven. Door mis-management en het ontbreken van genoeg blus materiaal, een vroeg “fire-season” (global warming) en de harde wind branden hele gebieden af zo groot als Nederlandse provincies.  De branden in de  “Hills” zoals de lokale bevolking ze liefkozend noemt, heeft al 25 wijngaarden en bedrijven vernietigd. Ongeveer één derde van de totale wijnproductie in Adelaide (1.000 hectare) is getroffen. De geschatte schade in betreft waarschijnlijk zo’n $20 miljoen voor de wijnbouw daar.  Op Kangaroo Island is al een gebied zo groot als Noord Holland afgebrand. En dan te bedenken dat het reguliere fire season nog moet beginnen.. Ik hou m’n hart vast.

 

Dit heeft gigantische gevolgen voor mens en dier. Veel families zijn huis en bedrijf in één klap kwijt. De gigantische rook pluimen trekken over de omliggende wijn gebieden en verwoesten een oogt die nog niet eens rijp is, door middel van “smoke tan”. Dit is het fenomeen waarbij de druif de rook een soort van in ademt. Daardoor krijgen de druiven een vieze rokerige smaak waardoor de druiven helaas niet meer te gebruiken zijn. Waar complete wijngaarden zijn weggebrand zal een volledige herstart moeten plaatsvinden met nieuwe wijnstokken. Het opnieuw aanplanten van zo’n wijngaard, nadat de verbrande grond is hersteld, duurt minimaal 7 jaar.

 

Er zijn echter –gelukkig- ook gebieden die iets minder heftig zijn getroffen. De warmte heeft daar veel gewassen weggevaagd. Er wordt wel verwacht dat die wijnstokken kunnen herstellen, als de telers in staat zijn hun irrigatie systemen snel aan te leggen. Dat brengt natuurlijk ongelofelijk veel kosten met zich mee. 

Via Instagram kun je ook het verhaal en de impact van een aantal wijnbedrijven (telers en wijnmakers) die het hardst getroffen zijn volgen: Vinteloper, Tilbrook Estate, New Era Vineyards, Golding Estate, Barissters Block en Tomich Wines.

 

Hoe kunnen we helpen?

Veel Australiërs steken de handen uit de mouwen en supporten de wijn boeren door hun producten  online te kopen of een handje te helpen in de afgebrande wijngaarden. De wijnhuizen die het hardst getroffen zijn staan hieronder genoemd met een link naar hun website. Ook is er een overkoepelende organisatie, te vergelijken met een soort van gilde, die zich hard maakt voor deze families en geld inzamelt. 

Tim werkt en woont zelf in Adelaide voor een Nederlands familie bedrijf uit Den Helder dat fust verpakkingen voor dranken waaronder wijn verkoopt. Veel van zijn klanten opereren momenteel vanuit de rampgebieden. Hierdoor zet Tim zich momenteel als fundraiser in onder de naam “HillsOnFireWines”. Volg en share hun initiatief op Instagram. Al het ingezamelde geld gaat via donaties naar de Adelaide Hills Wine Region Bush Fire Appeal. 

Naast Adelaide Hills Wine Region Fire Appeal zijn er nog een aantal andere fundraisers die geld ophalen voor het herstel in Australië zoals Australian Red Cross en Wires Wildlife Emergency Appeal.

Bedankt voor het lezen van deze blog en als je echt graag wilt helpen, kom een keer langs in de komende jaren. Je bent van harte welkom en ik laat je graag al het moois van South Australië zien.

See ya later mate! – Tim Bakker

 

Ps. Wil je voortaan op de hoogte blijven van alle nieuwe blogs? Meld je hieronder aan!

Wijnaroma’s Next Level

Als onderdeel van de Wine2Move opleiding stond enkele weken terug weer een masterclass van Lars Daniëls op het programma. Wijnaroma’s next level gaat over de invloed van vinificatie op geuren en smaakstoffen. Het eerste deel ging over terroir en hoe dat van invloed is op de geur- en smaakstoffen van wijn. Die blog kun je hier teruglezen. Samenvattend is klimaat de belangrijkste pijler van terroir omdat het invloed uitoefent op de groeiontwikkeling van de druiven(plant), het aantal zonuren of neerslag dat een plant krijgt. Ook de bodem waarom de druivenplanten staan speelt natuurlijk een rol.

In het tweede deel van de masterclass stond de invloed van vinificatie op de geur en smaak van wijn centraal. Als je nog even wilt terug lezen hoe wijn ook al weer gemaakt wordt in een notendop, kun je hier teruglezen welke reis een druif aflegt van druif naar je glas. In deze blog neem ik je meer mee in detail van die verschillende stappen en onderdelen van vinificatie. Die stappen zijn terug te leiden naar de soorten aroma’s die je in een wijn kunt terugvinden. De primaire aroma’s zijn van de druif, secundaire aroma’s komen tot stand door de vergisting en tertiaire aroma’s komen door oudering en rijpen.

aromawiel

Waar komt die geur toch vandaan?

Vinificatie betekent simpel gezegd de omzetting van druiven naar wijn. Daar komt een alcoholische vergisting bij kijken die er voor zorgt dat druivensap wijn wordt. Die alcoholische vergisting zorgt voor de vorming van esters en andere stoffen als diacetyl. Die vergisting is bijna altijd gestuurd door temperatuur. Door de most (druivensap) terug te koelen kunnen namelijk primaire aroma’s en zuren goed behouden blijven. Aan de andere kant kan meer (kleur)extractie komen door een hogere temperatuur. Primaire aroma’s zijn afhankelijk van het druivenras, de bodem, het weer en de agrarische omstandigheden in de wijngaard. Eenvoudige wijnen zijn vaak vooral gemaakt om die primaire druif aroma’s en secundaire vergistingsaroma’s naar voren te brengen. Complexere, serieuzere wijnen zijn dat minder en gaan juist om balans en terroir expressie.

De secundaire aroma’s in de wijn ontstaan vaak als gevolg van ontgiftingsreacties van gisten. Om van most wijn te maken zijn gisten nodig die vaak handmatig worden toegevoegd zodat er alcohol ontstaat. Er kan echter ook voor spontante vergisting worden gekozen met behulp van wilde gisten. Dit zijn gisten die van nature al op de druif zitten, maar nog veel vaker gisten die rond dwalen in de wijnkelders. Zo’n spontane vergisting brengt meer risico’s met zich mee doordat er minder controle op het proces is, maar kan ook meer complexiteit in een wijn geven. 

En de kwaliteit dan?

Goed om te weten is dat de basis van aroma’s in de kwaliteit van de druiven zit. Een wijnmaker kan heel veel doen om van slechte druiven toch nog niets te maken, maar een beetje fijnproever haalt dat er wel uit. Vaak omdat de balans dan zoek is of de wijn erg vlak is. Kwaliteit van druiven heeft te maken met de zogenaamde voorloopstoffen. Als die voldoende in de druiven aanwezig zijn verschuilen er veel aroma’s die door een vergisting naar voren kunnen komen waardoor een wijn complexer en interessanter kan worden. De vergisting heeft vooral op lange termijn een grote bijdrage omdat de verhouding van zuren, tannines, alcohol en suikers allemaal het gevolg zijn van de vergisting en die de smaken gaan bepalen in de fles.

Schilcontact heeft tijdens de vergisting ook een grote rol. Sowieso wordt er kleur afgegeven aan rode (of orange) wijn, maar met een hogere temperatuur en duur van dat schilcontact worden er ook meer aroma’s de schillen afgegeven én ontstaan er meer tannines in de wijn. Dan heb je echter wel goede rijpe druiven nodig mét fenolische rijpheid. Hoe rijper de druiven, hoe meer tannines in de schil zitten waardoor er nog meer kleurextractie kan komen. Dit valt echter niet altijd samen met de suikerrijpheid van de druif. Een druif kan al wel voldoende suikers bevatten, maar nog niet fenolisch rijp zijn. Zeker met de klimaatverandering is dat een steeds lastiger proces. Gelijk een leuk ideetje voor een volgende blog.

Wijn zonder sulfiet… kan bijna niet.

Naast die gisten spelen ook sulfieten als toevoeging een belangrijke rol. Vooropgesteld vind ik dat je moet onthouden dat sulfiet een natuurlijk product is. Vaak wordt er gesuggereerd dat je van sulfiet in wijn hoofdpijn krijgt, maar dat is echt onzin. Sulfiet is in de basis giftig maar heeft in wijn een dusdanig laag gehalte dat het bij lange na niet schadelijk is. Sulfiet is een antioxidant en antiseptisch middel. 

Doordat het zich bindt aan zuurstof kunnen de aromastoffen niet oxideren waardoor kleur, aroma’s en smaken beschermd worden. Het voorkomt ook de groei van ongewenste gisten en bacteriën. Er zijn steeds meer wijnboeren die wijn maken met minder sulfiet, vaak toegepast bij biologische of biodynamische wijnen. Dit zorgt vaak wel voor een meer duidelijkere herkenning van terroir en primaire aroma’s maar ook hier zijn wel risico’s (vooral op gebied van hygiëne) verbonden. Volledig sulfiet vrij werken is daarom bijna niet te doen.

Bij secundaire aroma’s speelt ook een eventuele malolactische vergisting een rol. Daarbij worden de harde appelzuren door bacteriën omgezet in mildere melkzuren. Je herkent dit vaak door aroma’s van roomboter of yoghurt. De malolactische omzetting gebeurt overigens vaak spontaan, mits de wijnboer het tegengaat met chemicaliën omdat hij juist graag die strakke zuren wilt bewaren. Zowel de alcoholische als de malolactische gistingen gaan gepaard met veel biochemische processen waarbij dus secundaire aroma’s ontstaan. 

Aroma’s van hout, sur lie en oudering

Er zijn als laatste ook nog de tertiaire aroma’s. Deze ontstaan door rijping van de wijn op tank, vat of fles. Oxidatie en reductie spelen hierbij een rol.  Het meest bekend is natuurlijk hout. De vergiste wijn wordt in een houten vat opgevoed. Door houtrijping ontstaan aroma’s als vanille, kruidnagel en karamel. Er zijn veel soorten hout die gebruikt worden voor rijping op vat maar Frans- en Amerikaans eiken zijn het meest gebruikt. Frans eiken is klassieker en wordt meer in Europa gebruikt. Het is compacter van structuur en zorgt voor meer tannine in wijn. Amerikaans eiken heeft grovere nerven maar is ook sterker gebrand waardoor er meer toastingaroma’s komen. Typerend bij Amerikaans eiken is vaak cocos en rokerige aroma’s. Je kunt je voorstellen dat hoe ouder het hout hoe minder intens die hout aroma’s worden en anderzijds hoe langer de wijn houtrijping krijgt hoe intenser de aroma’s worden.

Sur lie? Aroma’s ontstaan ook door rijping sur lie. Daarbij blijft de wijn langer in contact met de gistcellen. Dit kan in het houten vat maar eventueel ook al in de fles. De suikers zijn al nagenoeg allemaal ‘opgegeten’ waardoor er niet nóg meer alcohol geproduceerd wordt. De sur lie rijping is vooral voor complexiteit en structuur in een wijn. Sowieso gebeurt dit natuurlijk bij champagnes maar ook bij stille wijnen kan een wijnboer er dus voor kiezen de wijn niet gelijk te filteren van de gisten. Ook wordt er soms de battonnage techniek toegepast, wat roeren in het vat betekent. Daardoor worden die gisten nog meer in contact met de wijn gebracht waardoor een voller mondgevoel en complexere aroma’s geeft. Vaak wordt houtgebruik daardoor wat harmonieuzer.

 

Dan zijn er nog tertiaire aroma’s die ontstaan tijdens flesrijping. Die zijn zeer complex en ontstaan erg langzaam. Eigenlijk alleen bij oudere wijnen terug te vinden die al lang in de fles zit. Feitelijk duiden ze op een zeer langzame oxidatie van wijn.

wijnaromas

Zo. Weer een laagje dieper onderzoek gedaan naar vinificatiemethodes en hoe al die aroma’s nou tot stand komen. Hoe dieper je er in duikt hoe technischer het soms wordt. Hoe meer je leert over wijn hoe meer je ook gaat beseffen hoe omvangrijk en ingewikkeld de processen zijn. Ik hoop dat ik je met deze blog wat heb kunnen bijleren over hoe aroma’s in wijn tot stand komen tijdens de vinificatie en welke rol de vinificatie heeft op geur en smaak aroma’s van wijn.

Liefs,

Kirsten

Ps. Wil je voortaan op de hoogte blijven van alle nieuwe blogs? Meld je hieronder aan!